(ތާރީހެއް ނެތް)، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު، ނިލަންދެ(ފ.،ދ.)އަތޮޅު ރައްޔިތުންނަށް، އެއަތޮޅު(ދ.)މަތިމުރުކާލި ކިޔާ ފަޅުން، (ދ.)ބަނޑިދޫގެ ރައްޔިތުން، ބޮލިހިލާ އަދި މަސް ބާނާ ހެދިޔަސް، އެއްވެސް މީހަކު އެމީހުންނާ ބެހި، ދެކޮޅުވެރިކަމެއް ނުވުމަށް، އަމުރުކުރައްވާފާ ފަތެއް.
A royal decree written in thaanascript stating that Dhaalu Mathimurakaali reef is open for fishing and other uses for Dhaalu Ba'ndidhoo people (Size:5.05" × 4.35")
Dh.Ban'didhoo - Mathi Muraka Lagoon - Order (Falhu)
(Size: 23.6" X 18") -- (ތާރީހެއް އިނގޭކަށް ނެތް)9ވަނަ ފޮޅުވަތުގާ، 'އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު' އަދި 16ވަނަ ފޮޅުވަތުގާ، 'ޒުލްގައިދު'، އަރަބިން ލިޔެފާވާ، ބަކަރިހަމުގެ ފަތެއް.
އަދި މިފަތުގެ ނުފުށުގާ، ފަހުގެ ތާރީހެއްގާ، 'ނަންބަރު 89، ކޮޅުމަޑުލު ދިޔަމިގިލި، މާލިޔާ ށ.1-59/89' މިހެން ލިޔެ، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެގްރިކަލްޗަރުގެ ތައްގަނޑު ޖަހާފާވާ ދިވެސްއަކުރު
ފަތެއް
Th.Dhiyamingili
1319ހ ރަބީލްއައްވަލް(1901މ ޖުލައި)ގާ، އައްސުލްތާނު އަލްހާއްޖަ މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނުގެ ރަސްކަމުގެ 9ވަނަ އަހަރުގާ، އެރަދުންގެ ދަރުބާރުގާ، ނިލަންދި އަތޮޅު އުތުރުބުރީ(ފ) ހިމިތީ ރައްޔިތުން، އެމީހުންގެ ރަށުގެ ހުކުރު މިސްކަތް ބެލެހެއްޓޭނޭ ގޮތެއް ހައްދަވާދެއްވުމަށް އެދުމުން؛ ހިމިތީގެ ރައްޔިތުން، އަހަރުން އަހަރަށް، ފުރަބަންޑާރަޔަށް(ސަރުކާރު) ދައްކަމުން އަންނަ ވާރުބޮލިން، އަހަރަކު 20ކޮއްޓޭ(12ހާސް ބޮލި = 1ކޮއްޓޭ) އެ މިސްކިތަށް އޮންނަންވާނެ ކަމުގެ އަމުރުނެރުއްވުމުން، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާ، ހަސަން ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނުގެ ދަރި އަލްވަޖީހު؟؟ އަލިމަނިކުފާނު ކިޔުމުން، މާލެ ފަތްލިޔާ އިބްރާހީމް މާބަނޑޭރި ލިޔެފާވާ ފަތެއް. F.Himithi - Hukuru Miskiiy (Mosque)
(Size: 8.85" x 7.95")
1900މ ޑިސެންބަރު(ދުވަހެއްނެތް)(1318ހ ރަމްލޯނު)ގާ، 12 ފަރާތެއް ސޮއިކޮށް، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު ޝްރީލަންކާއަށް ވަޑައިގަތުމަށް މަރުހަބާކިޔާ، އަދި އެރަދުން އެއީ، ޝްރީލަންކާޔަށް ވަޑައިގެން އެންމެފުރަތަމަ ދިވެހި ވެރިޔާ ކަމުގާވުމުން އެކަމަށް ތަހުނިޔާ ދަންނަވާ، އެކިއެކި ތައުރީފާއި ހުޝާމަތުކޮށް، ފަށުވި އިބާރާތުން ލިޔެ، ފަހަތާއި ކާރި އަޅާ، ތައްޔާރުކޮށްފާވާ ހަނދާނީ ފަތެއް.
Sri Lanka - Mosque - Writing(Commemoration)
(Size: 19.35" x 11.8")
1302ހ؟؟؟(ލިޔެފާވާ އެއްޗެއް ރަނގަޅަށް އޮޅުމެއް ނުފިލާ..1885މ)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނުގެ ރަސްކަމުގެ 17 ވަނަ އަހަރު؟؟(ތާރީހުތަށް ދިމާނުވޭ)ގާ، އެރަދުންގެ ދަރުބާރުން؛ އަރިއަދު އަތޮޅު (އދ.)ދަނގެތިގެ މިސްކިތުގާ ވޮށެއް(ތަންތާ އަޅުވާ، ފީތާލާ، ތެލުން ދިއްލާ، ބައްތިއެއް) ބަހަށްޓަވާ، ކޮންމެ ރަބީލްއައްވަލް 12ދުވަހު، ސޮލަވާތް ކިޔެވުމަށް ސިރާޖުލް އާލިމް، ކަނބާ އައިމިނާރަނި ކިލެގެފާނުން، ވިދާޅުވި ނަދުރެއް ފުއްދުމަށްޓަކާ، އަރިދުއޮތޮޅު މައްމޮފުށި؟؟(މައްޗަފުށި؟؟)ގެ އުތުރުން އޮތް މާފުށިފަރު؟؟(މާފުށިވަރު؟؟)ކިޔާ ރަށް އެމިސްކިތަށް ވަގުފްކުރަށްވާ، ދަނގެތީގާ ހުންނަ، އއ.މާޅޮސް ހަސަން އަށާ އަދި އޭނާ ނެތުމުން އޭނާގެ ދަރިކޮޅަށް، އެ ވަގުފްގެ ހަވާލުވެރިކަން ލަށްވާ، އަދި އެމީހުންނެތްނަމަ... (ދެންއޮތް ލިޔުންކޮޅު އޮތީ ފޮހެވިފަ).. އޭނާގެ މިލްކުން އެ ނަދުރު ފުއްދަންޖެހޭނެ ކަމަށް، އެރަނިކިލެގެފާނުން ވިދާޅުވެފާވާ ވިދާޅުވުން، އެގޮތަށް ކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވުމުން؛ ލިޔުނު ދިވެސްއަކުރު ފަތުގެ، 34..1ހ(އެއްއަކުރު މަދު) ޝައުބާން 25ގާ ކޮށްފާވާ ތާނަ ތަރުޖަމާ.
A.Dh.Dhan'gethi - Dhan'gethi Mosque - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
(Size:14.85" x 12.2")
1127ހ(1715މ)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު(ދިޔަމިގިލި)ގެ ދަރުބާރުގާ، ނިލަންދެ އަތޮޅު (ދ.)ދިގުވާނީ(ވާނީ) މުހައްމަދުގެ ދަރި މާވަޑި ހަސަން، އެރަދުންގެ މަންމަޔަށް، އެރަށު މީހުން، އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ރުއް އިންދައިގެން އުޅޭ އިސްވަރި(އިއްސަރި) ކިޔާ ރަށް، ވާނީ މީހުންނަށް ވަގުފަށް ލެއްވުމަށް އެދުމުން، އެކަން ގަބޫލުކުރަށްވާ، އެ ރަދުންގެ މަންމަޔަށް ފާތިހާ އާއި ދުއާ ކުރުމަށް ޝަރުތުކުރަށްވާ، އެތަނުގެ ހަވާލުވެރިކަން އެރަށު ރައްޔިތުންނަށް ލަށްވާ، އަމުރުނެރުއްވުމުން، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާ، އަލްގާޒީ އުމަރު ޝިހާބުއްދީނު ބަނޑޭރި ފަޑިއަތް ކިއުމުން، އައްނައިބު ހަސަން ލިޔެފާވާ ދިވެސްއަކުރު ފަތުގެ، 1352ހ ޖުމާދިލްއައްވަލް 22(1933މ ޖުލައި 15)ގާ، ކޮށްފާވާ ތާނަ ތަރުޖަމާއެއް، Size; 13.2" X 8.2"
Dh.Vaanee' - Isvari - Endowment for Trees
1319ހ ސަފަރު 8(1901މ މޭ 27)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު އިސްކަންދަރުގެ ރަސްކަމުގެ ހަސަން ދީދި އަލްއައްޑުވީ ގެދަރި އަލީ ދީދީ އާއި ނައިބު އީސަލް މުލަކީ ގެދަރި ޝެއިހު މުހައްމަދު އާއި ދެމީހުންގެ ޟަރީއަތު މަޖިލީހުގާ، ވަޑި(ދަންވަރު؟) ހުސެއިންފުޅުގެ ދޮންމޫސާ ކަލޭފާނު، ކާޅުގުއިރޭމަގުގެ ދެކުނުން އޮތް ޖަހާބަކަރި އައިމިނާފުޅުގެ ގޯތި ކިޔާ ގޯތީގެ މިލްކުވެރިޔާ، ތުޅާދޫގެ މޫސާ މަނިކުގެ އަތުން އޭނާ އެގޯތި ގަނެފި ކަމުގާ ބުނެ، އެ އެކަމުގެ މައްޗަށް ފަތަކަށް އެދުމުން؛ އެކަން ބަށްލަވާ، އެ ވިޔަފާރި ސައްހަކަމުގަ ނިޔާކުރަށްވާ، އެގޯތި(މއ.އަންޑާޕޫލްގެ) އެއީ، ވަޑި ހުސެއިންފުޅުގެ ދޮންމޫސާ ކަލޭފާނުއަށް މިލްކުވެއޮތް ތަނެއް ކަމުގާ ބަޔާންކޮށް، އިމާއި މިން ހިމަނާ، އެ މަޖިލީހުން، މޫސަލް މުލަކީގެ ދަރި އައްނައިބު މޫސާ ދީދީ ލިޔެފާވާ ފަތުގެ ނަކަލެއް. އަދި މި ކަރުދާހުގެ 2ވަނަ ގަނޑުގާ:
1968މ އޯގަސްޓް 19(1388ހ ޖުމާދިލްއައްވަލް 24)ގާ، މަހްކަމަތުލް ޝަރީޔާއިން؛ މޫސާ ކަލޭފާނު ނިޔާވެގެން، އޭނާގެ ތަރިކަ ބަހާ، ހިބައިން ލިބިމުންނާއި އަދި ގަތުމުން، އެ ގޯތީ، އޭނާގެ ދަރި، އައިސާފުޅު އާއި، އެ އައިސާފުޅުގެ އަލިފުޅު އަދި އައިމިނާފުޅުއަށް މިލްކުވެފާވާ ކަމުގާ؛ މަތީގާ ބުނެފާވާ ފަތުގެ ނުފުށުގާ، އަބްދުއްލޯ ފަހުމީ ދީދީ ސޮއިކޮށް، ލިޔެފާވާ ލިޔުމެއްގެ ނަކަލެއް. އަދި ހަމަ އެގަނޑުގާ:
1367 ރަމްލޯނު 14(1948މ ޖުލައި 21)ގާ، މަހްކަމަތުލް ޝަރީޔާއިން؛ އެ މަޖިލީހުގާ، ހޯޑެއްދޫ ހުސެއިން ދީދީގެ މުހައްމަދު ދީދީ އާއި އުމުރުގެ ޔޫސުފްފުޅު އާއި ދެމީހުން، އެ ގޯތި(މއ.އަންޑާޕޫލްގެ)ގެއިން، ދަންވަރު(ވަޑި؟) ދޮންމޫސާ ކަލޭފާނުގެ އައިސާފުޅުއަށްވީ ބައި، އެދެމީހުން ހެކިކޮށް، އޭނާގެ ދެދަރިން، އަލިފުޅު އަށާ އައިމިނާފުޅުއަށް، ހަމަހަމައަށް، ހިބައިންދީފި ކަމުގާ، އެދެ މީހުން ބުނުމުން؛ އެކަން ބަލާ، ސާބިތުކޮށް، މަތީގާވާ ފަތުގެ ނުފުށުގާ، އަބްދުއްލޯ ފަހުމީ ދީދީ ސޮއިކޮށް، ލިޔެފާވާ ލިޔުމެއްގެ ނަކަލެއް.
މަތީގާވާ ދެ ލިޔުން ލިޔެފާވާ ތާރީހު، އިސްފަސް ވެފާވާ ކަމުގާ ބެލެވޭ.
Real estate document for Machchangoalhi Andaapoolge (Size: 8.8" X 6.65")
1316ހ(1898މ)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނުގެ ރަސްކަމުގެ 6ވަނަ އަހަރުތެރޭގާ، އެރަދުންގެ ދަރުބާރުގާ، މާޅޮސްމަޑުލު އުތުރުބުރީ(ރ.) މަޑުއްވަރީ މީހުން، އެރަށު މިސްކިތުގެ ބޯގަޔަށް، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ބޮޑުތަކުރުފާނު ދެއްވި ފަތް ބާވުމުން، އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް ފާށަނާ ދެއްވި ފަތް ބާވުމުން، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ރަދުން ދެއްވި ފަތެއް ބާވުމުން، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު މުއީނުއްދީނު ދެއްވި ފަތްވެސް ބާވެއްޖެކަމަށް ބުނެ، އެފަތް އާކޮށްދެއްވުމަށް އެދުމުން، އެއިހު ފަތުގާވާ ގޮތަށް، އެމިސްކިތައް ބޯގަޔަށް ހުރި ތަންތަން ކަމައްވާ، ރ.ހިބޫދޫއާ، މަޑުއްވަރީ ގޮއިފާލަށްބައާ، ބޯގަޔަށް ލަށްވާ، އެފަތް ލިއުމުގެ އަމުރުނެރުއްވުމުން، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާ، ފުރަމާލެ ފަތްލިޔާ އިބްރާހީމް މާބަނޑޭރި ލިޔެދީފާވަ ފަތެއް. Size: 15" X 13.3"
R.Maduvvari - Maduvvari Miskiiy (Mosque) - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
1900މ ޑިސެންބަރު 30(1318ހ ރަމްލޯނު 8)ގާ، ސިލޯނުގެ 12 ފަރާތެއް ސޮއިކޮށް، އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ނަމުގަޔާ، ސިލޯނު(ޝްރީލަންކާ)ގެ ހުރިހާ މުސްލިމުންގެ ނަމުގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނުއަށް ސިލޯނަށް ވަޑައިގަތުމަށް މަރުހަބާ ކިޔާ، އަދި އެރަދުން އެއީ، ޝްރީލަންކާޔަށް ވަޑައިގެން އެންމެ ފުރަތަމަ ދިވެހި ވެރިޔާ ކަމުގާ ވުމުން އެކަމަށް ތަހުނިޔާ ދަންނަވާ، އެކިއެކި ތައުރީފްކޮށް، ފަށުވި އިބާރާތުން ލިޔެ، ފަހަތާއި ކާރި، އަޅާ، ތައްޔާރުކޮށްފާވާ ހަނދާނީ ފަތެއް.
Sri Lanka - Mosque - Writing(Commemoration)
(Size: 17.65" x 11.3")
1903މ ސެޕްޓެންބަރު 28(1321ހ ރަޖަބް 6)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނުއަށް، ޝްރީލަންކާ ސަރުކާރުގެ ގެރެންޓީއާއެކު، ނޫރުބާއީ ދީފާވާ -/5000 ރުޕީޒް، އިބްރާހީމް ދީދީ މެދުވެރިކޮށް، ޝްރީލަންކާ ސަރުކާރަށް ދެއްކިކަމުގެ، 1240ނަންބަރުގެ ރަސީދު(އިނގިރޭސިން)އެއް. އަދި ނުފުށުގާ، ކޮށްފާވާ، މީގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާއެއް.
(Size: 4.25" x 3.95")
Sri Lanka - Maldivian Embassy - Account(Money)