1343ހ ޖުމާދިލްއާހިރު 2(1924މ ޑިސެންބަރު 29)ގާ، އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް ނޫރައްދީނުގެ ދަރި އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީނުގެ ރަސްކަމުގެ 23ވަނަ އަހަރު، މިލަދުންމަޑުލު އުތުރުބުރީ (ށ.)މާކަނޑޫދޫ، އިބްރާހީމް ގެދަރި މުހައްމަދުއަށް މާކަނޑޫދޫގެ ކަތީބުކަން ދެއްވާ، އެރަށު އެންމެން އެކަން ގަބޫލުކުރަންވާނެ ކަމާ، އޭނާގެ މައްޗަށް އޮތް ޒިންމާތަށް ބަޔާންކޮށް، އަދި އިހުއްސުރެ ކަތީބަކަށް އޮންނަ ކޮންމެ އެއްޗެއް އޭނާޔަށް އޮންނަންވާނެ ކަމާއި، އަދި އެނާ ނުކުމެ ބަންޑާރަ ނުވަތަ ރަށު މަސަތްކަތަކަށް ގޮވާލައިފި ނަމަ، އެކަމަށް އިޖާބަދޭންޖެހޭނެ ކަމާއި، 2 މީހުންނަށްވުރެ އިތުރުވާ ކޮންމެ ޖަމާއަތަކުން ކުރާ އެއްވެސް ކަމެއް އޭނާޔާ ނުލާ ނުކުރެވޭނެ ކަމާއި، މި އެންމެހާ ކަންކަމުގެ އަމުރުނެރުއްވުމުން، މާލޭ ޔޫސުފް ގެދަރި އަލީ ލިޔެ، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާފާވާ ފަތެއް.Letter of appointment for an island chief (Size: 13.3" X 8.25")
Sh - Maakan'doodhoo - Shrine endowment letter
1349ހ ޝައުބާން 9(1930މ ޑިސެންބަރު 29)ގާ، ބޮޑުބަނޑޭރިގެއިން، ރ. ކަޑޫގަނޑު ކިޔާ ރަށަށް އަރާ މީހުންނަށް، ޝަމްސުއްދީނު ރަދުން3 (ރަދުންގެ ނަމެއްނެތް.. ތާރީހަށް ބަލާފާ)ގެ ރަސްކަމުގެ 30ވަނަ އަހަރުގެ ރަޖަބް މަހުން ފަށައިގެން، އެރަށުގެ ވަރުވާ، ހަންޏާމީދޫގެ ރައްޔިތުންނަށް އަހަރުންއަހަރަށް ހަމަޔަށް ދެއްކުމަށް އަންގާ، ލިޔެފާވާ ފަތެއް.Size: 4.85" X 4.2"
R - Kan'doogan'du - Order
1350ހ ރަބީލްއައްވަލް 3(1931މ ޖުލައި 19)ގާ، '(ކުޑަ މުހައްމަދު ކަލޭގެފާނައް ބަހެ.' '(ބާރަ މައުލޫދުއަށް އެތެރެބަޑަހަލަށް ދޭނޭ ތަކެތި' ދެފޮޅުވަތަށް މަތީގާ ޖަހާ، އެކިއެކި ކެއިމުގެ ނަން މަތީޖަހާ، ކާއެއްޗެތީގެ ނަމާއި އަދަދު ޖަހާ، ލިސްޓުކޮށްފާވާ ކަރުދާހެއް.
Food ration list (Size: 13.2" X 8.3")
ރޯދަ އާއި އީދު ގޮވާލުމަށް، މުޅި އަދި ނާޅީގެ އަދަދު ނޯޓްކޮށްލާފާވާ ކަރުދާހެއް.Size: 6.6" X 4.1"
K - Male' - Writing
(ފަތް ލިޔުނު ތާރީހެއް އިނގޭކަށް ނެތް)1076ހ ޝައުބާން 9(1666މ ފެބްރުވަރީ 14)ގެ ފަހު ތާރީހެއްގާ، އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު ރަދުންގެ ރަސްކަމުގާ؛ 1027ހ(1618މ)ގާ، (އައްސުލްތާނު)ހުސެއިން ފާމުލަދޭރި ކިލެގެފާނާ، ސަސްކަފުރަދާނަ(އެންމެންކުރެ އިސްމީހާ) ކަނބާ އައިޝާ ރަނި ކިލެގެފާނާއި ދެމަފިރިކަނބަލުން، އެދެމަފިރިންނަށް ހެއޮރަހުމަތާ ޝިފާލިބުމަށް ދުވާކުރުމަށްޓަކާ، އެ ދެމަފިރިންގެ މިލްކު މުދަލުން، މިސްކިތެއް ބިނާކުރަށްވަން ފައްޓަވާ(ކޮން/ކޮންތާކުހުރި މިސްކިތެއް ކަމެއް އިނގޭކަށް ނެތް)، އެތަން ނުނިމެނީސް، 1029ހ(1620މ)ގާ، އެކިލެގެފާނުން ފުރައައްތަވެ (ނިޔާވެ)، އޭގެ ފަހުން، ސުވާސްތިސިރީ މަތަމަހާސިރީ ކުލަސުންދުރަ ސިޔާކަ ސާސްތުރަ އައުދަ ކީރިތި ކައްތިރި ބޮވަނަ މަހާރަދުން{(ނަމެއްނެތް...ތާރީހަށް ބަލާ ބުނެވޭނީ، މިއީ އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު 1 (ބޮޑުރަސްގެފާނު/ކަޅުތުއްކަލާ)}ނާ މިކަނބާފާނު ކައިވެނިބައްލަވައިގަނެ، އެ މިސްކިތުގެ 4 ތަޅުން(ދުވާރު) އަޅާ، ފުރަމާރަ(ދޮރޯށި)ލާ، ފެންވަޅު ކޮނެ، ދަނާވަތި(ކަށްބިން) ހަށްދަވާފާ ވަނިކޮށް، އެރަދުންވެސް ނިޔާވެ، އެރަދުންނަށް ރާދަކިހުންދިއަ ފުރަސޫތާވެ(އަށަގަނެ) ލިބުނު ރަސްދަރިކަލުން، ސުވަސްތިސިރީ މަތަމަހާސިރީ ބަރިކުސަދާނަ ސިރީކުލަ ރަންބި ބަދަނާލަވި ރަސިންގަ ނަވަރަންނަ ކީރިތި އައުދާނަ ކައްތިރި ބޮވަނަ މަހާރަދުން(މިއީ އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު 1ގެ ކޮލިނަމެ...)ގެ ދަރުބާރުގާ އެކަމަނާ އެދިވަޑައިގެން، އެމިސްކިތުގެ ކަށްބިމުގާ ބަޑިކު(ވެވު)އެއް ހައްދަވާ، އެ މިސްކިތަށް ބޯގަޔަށް ވާނެ އެއްޗިއްސާ، އެއްޗެހިން ކުރައްވާނޭހާ ކަންކަން އެދަރުބާރުގާ ވިދާޅުވެފާ، ފަތެއް ނުލިޔެވި ވަނިކޮށް، އެކަމަނާ އަވަހާރަވެ{1076ހ ޝައުބާން 9(1666ހ ފެބްރުވަރީ 14)}، އޭނާ ފަސްދާނުވޮޑިގަނެ(ވަޅުލާ)، ދުއާކުރުމުގެ ކަންތައް ނިމުމުން، ހަމަ އެތާމެ ތިއްބަވައިގެން، އޭނާގެ ދަރިންކުރެ، އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނާ، ހުސެއިން ފާމުލަދޭރިކިލެގެފާނުންނަށް ލިބިވަޑައިގެން އަލްވަޒީރު ހަސަން ފާށިނާ ކިލެގެޔާ، އެކިލެގެ ދަރި ދޮންމުހައްމަދު މަނިކުއާ، އެކަމަނާގެ އަނެއް ދަރި އަލްވަޒީރު މުހައްމަދު ދޮށިމޭނާ ކިލެގެ ގެދަރި ހަސަން ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެޔާ، އެކަމަނާގެ އައިމިނާ މަނިކެއާއި، ދެންހުންނެވި ދަރި އަލްވަޒީރު އަލީ ރަންނަބަނޑޭރިކިލެގެ ގެދަރި އަލްވަޒީރު ހުސެއިން ފާމުލަދޭރިކިލެގެޔާ، މުހައްމަދު މަނިކު(ބެލެވެނީ އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރުގެ ދަރި ކަމުގާ)އާ، މިއެންމެ ބޭފުޅުން، މާލެ އަލްހަތީބު އިބްރާހީމް ބަންޑާރަނައިބު ތަކުރު މަނިކު އާއި މަޝްވަރާކުރަށްވާ، އަދި އިސްކަންދަރު ރަދުން، އެމިސްކިތުގެ ހަވާލުވެރިކަން ލެއްވުމަށް އެންމެ އެކަށިގެންވަނީ، އެރަދުންނާ އެއްބަނޑު، ދޮށީ، ތިން ފިރިހެން ބޭފުޅުންގެ ދަރިކޮޅަށް ކަމުގާ ވިދާޅުވުމުން އެގޮތަށް އެންމެހާ ބޭފުޅުން އެއްބަސްވެވަޑައިގަނެ، އެ ޝަރީއަތު މަޖިލީހުން އެކަން ގަބޫލުކޮށް، އެރަނީންގެ ވަސީއްއަތުގެ ހެކި ސާބިތު ކުރުމުން، ކަނބާއައިސަ ވިދާޅުވެފާވާ ގޮތަށް އެމިސްކިތުގެ ބޯގަކަމުގާ: އެރަނީން، އިސްމާއީލް ފާމުލަދޭރި އަތުން ބައްލަވައިގަތް ކުޑައައްލާމަގު ހިންނަޔާ، ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ދަރި އަލްގާޒީ އިބްރާހީމް ފާށިނާކިލެގެ މިސްކިތު ކިޔެވެނީންއަތުން ބައްލަވައިގެން ކަހާ ކޮށީ ހުޅަނގު ހިންނަޔާ، މި ހިންނައިން އުތުރަށްގޮސް، ފަކުސަމަ(ހުޅަނގުން) މާލޭ މާމިސްކިތު ހިންނަޔާ އިންވެ ދަކުސަނަ(ދެކުނުން) އަލްގާޒީ އިބްރާހީމް ފާށިނާކިލެގެ މިސްކިތާ އިންވެ، އެދެމެދު އޮތް އެ މިސްކިތް ހުރި ހިންނަ އާއި އެބިމުގާ ވާހާ ތަކެއްޗާ، މާފިލާފުށީ ފާތުމާ ރަނިކިލަގެ ހިންނަގެ ފޫރުއްބައިން(އިރުން) މާމިސްކިތު ބިމާ އިންވެ، ހުޅަގު އުތުރުން އައިމިނާ މާވާކިލަގެ މިސްކިތު ހިންނައާ އިންވެ އޮތް އެގަނޑުވަރުގެ އޮޅި ހިންނަޔާ، ކަނބާއައިސަ، ފަގީގެ؟؟ދަރިން އަތުން ބައްލަވައިގެތްފާވާ، އިރުން، ފަގީގެ ވަގުފް ގޯއްޗާ އިންވެ، އުތުރުން، ކެބުއަޅާ މަގާ އިންވެ، ހުޅަނގުން، ބަދަރު ދޮށިމޭނާކަލޯގެ ކިޔެވެނިކަމު ހިންނަޔާ އިންވެ، ދެކުނުން މައްޗަންގޯޅި އާއި އިންވެ އޮތް ހިންނަޔާ، ސަންފާރަނިކިލަގެ ގަނޑުވަރާ ޖެހިގެން އޮތް އޮޅި ހިންނަޔާ، އެބިމުގާ ވާހަ ތަކެއްޗާއި، އެކަބާފާނުގެ ނޯކަރެއްކަމުގާވާ ނިލަންދޫ ޔަހުޔާ ތަކުރު، އެކަނބާފާނަށް ހިބައިންދިން އޭނާގެ މިލްކުގާވާހާ ދަޑާ، ރުއްގަހާ، ހިންނަބިމުގެ ތެރެއިން، ގަލޮޅު ހިންނައިގެ އިރުން ބޮޑުމަގަށް؟؟ ދާންއޮތް މަގާ އިންވެ، އުތުރުން ދިއްލީރަނިކިލަގެ ކިޔަވަނިކަމު ހިންނަޔާ އިންވެ، ހުޅަނގުން ދެބޭރަނި މިސްކިތު ފާރާ އިންވެ، ދެކުނުން ކޮލިހިނގާ މަގު(މަޖީދީ މަގު)ން ފަންކޮޅުލާމަގާ އިންވެ، އޮތް ބަން ހިންނަޔާ، އެ ބިމުގާވާހާ ތަކެއްޗާއި، އަރިއަތޮޅު މާޅޮހު މާނަގަރާއި އެބިމުގާ ވާހާ ތަކެއްޗަކާ، ފެރިދޫ މާފަތްކަލޯގެ ދަރިން އަތުން އެކަނބާ ބައްލަވައިގަތްފާވާ އ.އަރިއަދޫއާ، އެރަށުގާވާހަ ތަކެއްޗާ، ހަސަން މުސްކުޅި ތަކުރު އަތުން ބައްލަވައިގަތްފާވާ ނަގޫމާފުށި(ކ.މާފުށި) އާ، އެރަށުގާވާހާ ތަކެއްޗާ، މިއެންމެހާ ތަކެއްޗެއް، އެމިސްކިތުގެ ބޯގަޔަކަށް ލައްވާ، އެމިސްކިތުގެ މަރާމާތުކޮށް، ސާފުކޮށް، ބަންގި ސޮލަވާތްކިޔާ ކުރަންޖެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް ކުރުމުގެ ހަވާލުވެރިކަން އެ ތިންބޭކަލުންގެ ދަރިކޮޅަށް ލަށްވާ، ބޯގަޔަށް ލެއްވި ތަކެތިން، މާޅޮހާއި، މާފަންނުގާ އޮތް ފާތިމާރަނިކިލަގެ ގަނޑުވަރު އޮޅި ހިންނަ، އަލްވަޒީރު މުހައްމަދު ދޮށިމޭނާކިލެގެ ދަރިކޮޅަށް، އަރިއަދޫ އާއި މާފަންނު ހަދި މުހައްމަދު ރަސްގެ ގެދަރި ސަންފާރަނިކިލަގެ ގަނޑުވަރު އޮޅި ހިންނަ، އަލްވަޒީރު އަލީ ރަންނަބަނޑޭރިކިލގެ ދަރިކޮޅަށް އަދި ގަލޮޅުގާ އޮތް ބަން ހިންނަ އާއި މާފުށި، އަލްވަޒީރު ހަސަން ފާށިނާކިލަގެ ދަރިކޮޅަށް ކަމުގާ ނިޔާކުރައްވާ؛ އެރަދުންގެ ސިއްކަޖަހާ، ފަތް ލިޔުމުގެ އަމުރުނެރުއްވުމުން؛ ބަނޑޭރި ހުސެއިން ހަނދޭގިރި ކިޔުމުން،ފިއިއުލި(ފީއަލި؟؟) ހަތީބު ލިޔުނު ދިވެސްއަކުރު ފަތުގެ(F0-111)ގެ ތާނަ ތަރުޖަމާއެއް. Size: 58.5" X 11.6"
Kanbaa Aisa Miskiiy (Mosque) - Endowment for Mosque
1193ހ ޝައްވާލް(1779މ އޮކްޓޯބަރު)ގާ، އައްސުލްތާނު ހަސަން ނޫރައްދީނުގެ ރަސްކަމުގެ ފުރަތަމަ އަހަރު، އެރަދުންގެ ދަރުބާރުގާ، ކޮޅުމަޑުލު ދިޔަމިގިލި މީހުން، އެމީހުންގެ ރަށު މިސްކިތަށް ބޯގައެއް ލަށްވާދެއްވުމަށް އެދުމުން، ފަހަލަ؟ ކިޔާ ރަށާ އެރަށުގެ ފަޅާ، (މ/ލ؟)މެދަފުއްށި އާއި އަދި ދިއަމިގިލިފަޅަށް، މަސްބާނައިގެން ވަތް ކޮންމެ ރަށެއްގެ އޮޑިއެއް ނަމަވެސް، އެ އޮޑިއަކުން މަސްބައަކާ، ވާރު މަހާ، ވާރުކާށްޓާއި، އަދި ދިޔަމިގިލި ފާލަށްބަ އަށް ވީހާ ތަކެއްޗަކުން، އެގަނޑުވަރަށާއި އެ މިސްކިތަށް ބައިއެޅުމަށާއި، އެ މިސްކިތުގެ މުދިމަށް ލުންގިފަށްޓަރު( މިއީ އިހުގައި ގަނޑުވަރު ތެރޭގެ ފިރިހެން ބޭފުޅުން އަނދެ ވަޑައިގަންނަވާ އެއްޗެއް)ހުއްދަވާނެ ކަމާއި، އެހެން ރަށެއްގާ އޮންނަ މަޖިލީހަކަށް ދާން، ދިޔަމިގިލީ މީހަކަށް ކިޔައިފި ނަމަ، އެމީހަކާ ނުލާ އެމަޖިލީހެއް ނުފެއްޓޭނެ ކަމާއި، އެހެންރަށެއްގެ މީހަކު އެރަށައް އައިސް، އެރަށު މީހެއް ގައިގާ ޖަހައިފި ނަމަ، އެމީހަކު ސަލާމަތުން ނުދާނެ ކަމާއި، ގަނޑުވަރުގެ ރުކުފާލަށްބައާއި، ދަނޑިމަސް(މަސްދޯނިފަހަރު ވަކިވަރަކަށް މަސްބާނައިގެން އައިމާ އެބޭނިމަހުން ގަނޑުވަރުތެރެއަށް ގެންދާމަސް) އޮންނާނީ ގަނޑުވަރަށް ކަމާއި، ފަހަލައިގެ ފަޅުން އެމިސްކިތައް މިލްކުވާނީ، ކަޅުފަރޭއަހަރެ ކިޔާ ހިސާބުން ކުޑަކޯރާ ހަމަޔަށް ކަމާއި، ދިޔަމިގިލި މީހަކު ކޮންމެރަށެއްގެ މީހަކާ އިނދެ، ލިބޭ ދަރިޔަކުވެސް ވާނީ ދިޔަމިގިލި ރައްޔިތެއްކަމަށާއި، ދިޔަމިގިލި މީހުން ކޮންމެ ފަޅަކުން އެން ހިފިޔަސް، ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ތަނެއްގާ އުޅުނަސް އެމީހުންނަށް އަނިޔާ ނުކުރުމަށާއި، މިކަންކަމަށް އަމުރުނެރުއްވުމުން، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާ، އަލްހާޒިން އަހުމަދު ހަނދޭގިރިން ކިއުމުން، އުމަރު މާފަތްގެ ދަރި ހަސަން ލިޔެފާވާ ފަތެއް. Size: 17.5" X 15.8"
Th.Dhiyamin'gili - Dhiyamigili Miskiiy (Mosque) - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
(ތާރީހެއް އިނގޭކަށް ނެތް) ދިވެސްއަކުރު ފަތެއް. (F0-99Tއަކީ މިފަތުގެ ތަރުޖަމާ) Size; 36" X 8.6"
Mahumoodhu Ghaazee Miskiiy (Mosque)
(ތާރީހެއް އިނގޭކަށް ނެތް) މި ދިވެސްއަކުރު ފަތުގެ ނުފުށުގާ، ފަހުގެ ތާރީހެއްގާ، 'ސ.ހިތދޫ ހުކުރު މިސްކިތުގެ ދިވެސް' ލިޔެފާވެއެ. Size; 34.2' X 11.2'
S.Hithadhoo - Maa Miskiiy (Mosque) - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
1207ހ(1793މ)ގާ، އައްސުލްތާނު ހަސަން ނޫރައްދީނުގެ 15ވަނަ އަހަރު، އެރަދުންގެ ދަރުބާރުގާ، މާޅޮސްމަޑުލު ދަރަވަންދޫ މީހުން، އެމީހުންގެ ރަށުގާ މިރިއަބޭކަނބުލޯ ކިޔާ މީހަކު އިމާރާތްކުރި މިސްކިތަށް، ކުރީގެ ރަސްކަލުން ބޯގައަށް ދެއްވި ފަތް އަނދައިގެން އޭގެ ފަހުން ދެއްވި ފަތް މަލާބާރީން ހަލާކުކޮށްލައިފި ކަމުގާ ބުނެ، އާފަތެއް ލިޔެދެއްވުމަށް އެދުމުން، އެ މިސްކިތުގެ ބޯގައަށްވީ ދަރަވަންދު ގޮއިފާލައްބައިގެ ½ އާ، އެރަށު ބައިބާރު؟؟(ރޯނު ބައި؟..ރޯނުން ނަގާ ޓެކްސް)ރޯނާ، ގޮއިމަހުގެ(ސަރުކާރަށް ނަގާ މަސް) ½އާ، ދެމީހުންގެ ރަލާ، އެރަށުގެ ކުޑަހިންނަ، އަލަދަނޑު، ބޮޑުމަގުދަނޑު، އަލަދަނޑު ދެކުނުން އޮތް ދަނޑު އަދޮ އެރަށުގެ ދެކުނުގައި އޮތް ދަނޑާ، ރަސްކާރުދައިން؟؟ ½އާ، މިއެއްޗެތިން ލިބޭ އެއްޗެއްގެ އުޖޫރަ، އެމިސްކިތުގެ ބޯގަޔަށް ލަށްވާ، އެކަމުގެ ހަވާލުވެރިކަން ދަރަވަންދޫ އެންމެހާ ރައްޔިތުންނަށް ދެއްވައިފި ކަމުގެ އަމުރުނެރުއްވުމުން، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާ، އަލްހާޒިން މުހައްމަދު ހަނދޭގިރި ކިޔުމުން، ފަތްލިޔާ އަލީ ދިވެސްއަކުރުން ލިޔެފާވާ ފަތުގެ(F0-95)ގެ، 1378ހ ޒުލްގައިދު 9(1959 މޭ 18)ގާ، ހުސެއިން ފަހުމީ ކޮށްފާވާ ތާނަ ތަރުޖަމާއެއް.Size: 12.9" X 7.9"
B.Dharavandhoo - Mosque built by Miriyabeykan'bulo - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
1957މ ޑިސެންބަރު 20(1377ހ ޖުމާދިލްއައްވަލް 28)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ފަރީދު ދީދީއަށް، އުމުރުން 16 އަހަރުގެ ލޯރެންސް ލޫސީނާ، އޭނާއަކީ، އިރުމަތީ ގައުމުތަކަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ ކުއްޖެއްކަމާ، ދިވެހި 'ގަލަމު ރައްޓެއްސެއް'(ޕެންފްރެންޑް) ހުންނަކަމާއި، އެކިގައުމުގެ ވެރިންގެ (އޮޓޯގްރާފް)އެއްކުރާ ކަމުގާ ބަޔާންކޮށް، ރަދުންގެ އޮޓޯގްރާފަކަށް އެދި ފޮނުވާފާވާ ސިޓީއެއް. Letter sent by Lawrence Lucina, New York on December 20, 1957, requesting an autograph of Sultan Mohamed Fareed Didi (Size: 10.5" X 7.5")
America - letter (Foriegn)