1216ހ ރަމްލޯނު 16(1802މ ޖަނަވަރީ 21)ގާ، އަލްގާޒީ މޫސާ މުހްޔިއްދީނު ފަޑިޔާރުމަނިކުފާނުގެ ޝަރީއަތުގެ މަޖިލީހުގާ، ރިނބުދޫ ދޮންއަލީ ކަލޭގެ، މައްޗަންގޯޅި ރަށްދެބައި މަގުން އެރޭތަނުގެ ކަނާއަތު ފޅީގާ އޮތް، ވާތީ އަހަންމާބޭގެ ގޯތިން، މުލަކުގާ ތިބި އޭނާގެ ވާރުތަވެރިންނަށް ވީބަޔާ، އެތާނގާ ހުރި ރުކާއި އަދި ބަނބުކެޔޮގަސް، ތިނަދޫ ކާސިންކަލޭގެޔާ ފުއްލާ މުހައްމަދު ފުޅުގެ ހާޒިރުގާ، ގަތްކަމުގާ ބުނުމުން، އެއެންމެހާ މީހުން އެމަޖިލީހަށް ހާޒިރުކުރުމުން، އެގޯތި ބަހައިގެން، މޫސާ ތަކުރުފާނުއަށް ވީބަޔާއި، އައިމިނާފާނުއަށް ވީބަޔާއި، މުހައްމަދު ތަކުރުފާނުއަށް ވީބައިބަޔާއި، އެބައިބައިގާ ހުރި ހުރިހާ ރުކާއި ބަނބުކެޔޮގަސް، އެގޯތީގެ އެއްބައި ގަނެގެން ހުރި، ރިނބުދޫ ދޮންއަލީއަށް ވިއްކާ އަގުދީ ހަލާސްކޮށްފި ކަމުގާ އިގުރާރުވުމުން، އެތަނަކީ އެ ރިނބުދޫ ދޮންއަލީ ކަލޭގެ މިލްކެއްކަމުގާ ނިޔާކުރެއްވުމުން، އޭނަގެ އެދުމަކަށް، އެކަންކަން ބަޔާންކޮށް، އައްނައިބު މުހައްމަދު ބަންޑާރަނައިބު ކަލޭފާނު ލިޔެފާވާ ފަތެއް.
އަދި މިފަތުގެ ނުފުށުގާ:
1373ހ ސަފަރު 15(1953މ އޮކްޓޯބަރު 23)ގާ، ވުޒާރަތުލް ދާހިލިއްޔާއިން؛ މަތީގާއެވާ ގޯތި، ތ.އެލާއިން ނަގާ، އަލުން ފަތެއް ލިޔުނު ކަމުގާ، ބުނެފާވާ ލިޔުމެއް.
(Size:11" X 9.2") Chief Justices - Al Ghaazee Moosa Muhyiddin
K.Male' - Endowment for property
(Size:9.9" X 7.8") Chief Justices - Ah Naaib Ismail 1296ހ ރަޖަބް 6(1879މ ޖޫނު 26)ގާ، އައްނައިބު އިސްމާއީލް ބަހާއުއްދީނުގެ ޝަރީއަތު މަޖިލީހުގާ، ތަކަންދޫ ދޭވާނީ މުހައްމަދު ތަކުރުފާނުގެ ދަރި ސަންފާ މަނިކުފާނުގެ ދަރި ތުޅާދޫގެ މުހައްމަދު މަނިކު، މާފަންނު ކުޑަކޮށީގައި އޮތް އޭނާގެ މަންމަމެންގެ ބީނާކޮށި ކިޔާ، ވަގުފް ގޯތިން އޭނާގެ ބޮޑުދައިތަ ފާތުމާފުޅުގެ ދަރި ދޭވާނީ އަހުމަދުފުޅު އާއި، ހޮޅުދޫ ހާޖީއާއި، މިދެބެންނަށްވީ ތަނާއި، އޭނާގެ ބޮޑުބޭބެ ދޮންއަލިފުޅުގެ އައިމިނާފުޅުގެ ތިބި ތިން ބެއިން ކުރެ ފިރިހެން ދެބެއިންނަށް ވީތަން، އެދެތަނުގެ ވަގުފް ފުއްދާ ބެލެހެއްޓުމަށް، އޭނާޔާ ހަވާލުކޮށްފި ކަމުގާ ބުނެ، އަދި އެދެބަޔާއި، އޭނާގެ މަންމަގެ ބަޔާއި މިތިންބައި އެއްކޮށް، މިން ހިމަނާ ފަތެއް ލިޔެދެއްވުމަށް އެދުމުން، އަލްގާޒީ މޫސާ ބަދުރުއްދީނު އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރު ތަކުރުފާނު، ސަންފާ މަނިކުފާނާއި، ފާތުމާފުޅާއި އަދި ހޮޅުދޫ ހާޖީ، މިތިންބެއިންނަށް ބައްސަވާ ވަކިކޮށްދެއްވާފާ ވުމާއެކު، އެތިންބައި އެއްކޮށް، ތުޅާދޫ މުހައްމަދު މަނިކުއަށް އެތަނުގެ ހަވާލުވެރިކަން ލިބިއްޖެކަމުގާ ބަޔާންކޮށް، އެތަނުގެ މިން ހިމަނާ، ނައިބު އީސާ ގެދަރި ނައިބު މުހައްމަދު ލިޔެފާވާ ފަތެއް.Bahaauddin
K.Male' - Kuda Koshi (Housing Plot - Deed for housing plot
1234ހ ޝައުބާން 27(1819މ ޖޫނު 20)ގާ، އަލްގާޒީ އިބްރާހީމް ސިރާޖުއްދީނު އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުގެ މަޖިލީހުގާ، ފީވަކު ތުނބުޅި ހަސަން ތަކުރުފާނުގެ ތިން ދަރިން، ހެންވޭރު ލޮނުޒިޔާރަތްކޮޅަށް އެރޭ މަގުގެ ކަނާތް ފަރާތުގާވާ ބުރެކިގެއާއި އިންވެ އިރުން އޮތް، އެމީހުންގެ ވަގުފް ގޯތީގެ ހަވާލުވެރިކަން، ފައިނު އަހުމަދު ފާށަނާ ކަލޭފާނުއާއި، އެކަލޭފާނުންގެ ދަރިކޮޅަށް ދީފި ކަމުގާ ބުނެ، އެމަގަށް ފަތެއް ލިޔެދެއްވުމަށް އެދުމުން، އެމަގަށް، އެތަނުގެ އިމާއި މިން ހިމަނާ، އެފަނޑިޔާރު މަނިކުފާނު ލިޔެފާވާ ފަތެއް.
އަދި މިފަތުގެ ނުފުށުގާ:
(ތާރީހެއް ނެތް) މަހްކަމަތުލް ޝަރީޔާއިން، މިފަތު މައްޗަށް އަލުން ފަތް ލިއެވުނީ 1356ހ ރަބީލްއާހިރު 24(1937މ ޖުލައި 3)ގާ ކަމުގާ ބުނެފާވާ ލިޔުމެއް.
(Size:10.5" X 5.7) Chief Justices - Al Ghaazee Ibrahim Sirajuddin
K.Male' - Deed for housing plot
1128ހ ޖުމާދިލްއާހިރު 6(1716މ މޭ 28)ގާ، އަލްގާޒީ ހަސަން ތާޖުއްދީނު އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުގެ މަޖިލީހުގާ، މާލޭ ހުކުރު މިސްކިތުގެ ދޮށުން(މިސްކިތް ބަލަހަށްޓާ މީހުން)، ދިގުފިނޮޅު ކިއަނީ، އެހުކުރުމިސްކިތަށް، އިސްކަންދަރު ރަސްގެފާނު ލަށްވާފާވާ ތިލަދުންމަތި ހުވަރަފުށިގެ އެއްބަޔަށް ކަމުގަޔާ، އެކަމަކު، އެއީ ވަކި ދެރަށޭ ކިޔާ، މަރުދުރު މަނިކު، އެތަން ހިފައިގެން އުޅޭތީވެ އެކަން ބަށްލަވާދެއްވުމަށް އެދުމުން، ތިލަދުންމަތީ މުސްކުޅިން އެ މަޖިލީހަށް ހާޒިރުކުރައްވާ، އެދެތަން ވަކިން އޮށްވާ ދެކުނު އެއްވެސް މީހެއް ނެތުމުން، އެ ދިގުފިނޮޅު ކިޔާ ތަނަކީ ހުވަރަފުށީގެ ބައެއް ކަމުގާ ނިޔާކޮށް، ލިޔެފާވާ ޝަރީއަތު ފަތެއް. Land deed (Size:8.8" X 4.5") Chief Justices - Al Ghaazee Hassan Thajuddin
K.Male' - Hukuru Miskiiy (Mosque) - Order (Iisland)
1304ހ ޝައްވާލް 6(1887މ ޖޫނު 28)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު މުއީނުއްދީނުގެ، އަލްގާޒީ މުހައްމަދު މުހީބުއްދީނު ގެދަރި އަލްހަތީބު ހުސެއިން(ވެލިދޫގޭ ހުސެއިންދީދީ) ޝަރީއަތު މަޖިލީހުގާ، ނިލަންދެ އަތޮޅު މީދޫ މީހުންނާއި، ބަނޑިދޫ މީހުން ހާޒިރުވެ ތިބެ، އެއަތޮޅު ޅޮހިގާ މީދޫމީހުން އިންދާފާވާ ރުކުން އެއްވެސް އެއްޗެއް އެމީހުންނަށް ނުދީ، ބަނޑިދޫ މީހުން އުޅޭތާ ސަތާރަ އަހަރުވެއްޖެ ކަމާއި، އޭގެކުރިން އެދެރަށަށް، ހަމަހަމަޔަށް ލިބޭކަމަށް މުސްކުޅިން ބުނާކަމަށާއި، އެއެއްޗެތި ލިބޭގޮތް ހަށްދަވާދެއްވުމަށް، މީދޫ މީހުން، އެދުމުން، ބަނޑިދޫ މީހުން، އެމީހުން އެއެއްޗެތި ގަދަކަމުން އަތުލައިނުގަންނަކަމަށާއި، ވެގެން އުޅޭގޮތަކީ، އެމީހުން އެރަށުގާ ރުއްއިންދާ، އެބިމަށް، ދޮށްށުންނަށް ވަރުވާ ދައްކަން ފަނޑިޔާރުގެއިން ފަތެއް ދީ، އެވަރުވާދައްކާ، އަދި، އަލްގާޒީ މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީނު، ލިޔެދެއްވި ފަތުގާ، މި ރުއްތަކުން، މީދޫ މީހުންނަށް ލަށްވާފާވަނީ ¼ ކަމާއި، އެފަތް އެބައޮތްކަމާ، އަދި، އެސަތާރަ އަހަރު ކުރިން މީދޫ މީހުން، މިތަކެތިން ½ ނަގާފާވާތީ، އެތަން ހަމަކުރުމަށް މިހާރު އެމީހުންނަށް އެކަށްޗެއްވެސް ނުދެނީ ކަމުގާ ބުނުމުން، މި މައްސަލަ ބަށްލަވަން، އެ ޅޮހިއާއި ބެހޭ ފަތްތައް ގެނެސް ބެއްލެވުމުން، ބަނޑިދޫ މީހުން އެބުނަނީ ތެދުކަމުގާ ސާބިތުވެ، މީދޫމީހުން ކުރި ދައުވާ ބާތިލްކުރަށްވާ، އޭގެފަހުން އެރަށުން ވަރުވާޔަށް ލިބޭ ތަކެތިން ½ ބައި، ހުކުރުމިސްކިތު ދޮށުންނަށް ދަށްކާ، ދެންއޮތްބައިން ¼، މީދޫ މީހުންނަށް އަދި އަނެއް ¾ ބަނޑިދޫ މީހުންނަށް ލަށްވާ، އެމަޖިލީހުން ލިޔެފާވާ ފަތެއް. Document on the distribution of goods from a deserted island (Size:13" X 8") Chief Justices - Al Khatheeb Hussain
Dh.Meedhoo, Dh.Ban'didhoo - Lhohi - Order (Iisland)
(ތާރީހެއް އިނގޭކަށް ނެތް) "ހުވަދޫ އަތޮޅު މާތޮޑާ ވަގުފް ފަތެއް" މިހެން ނުފުށުގާ، ޖަހާފާވާ، ދިވެސްއަކުރު ފަތެއް. Size: 10.6" X 10.4
G.DH - Lhohi
(ތާރީހެއް ނެތް) ސިރީ ކުލަ ސަދައިރަ ސިއާކަ ސާސްތުރަ އައުދަ ކީރިތި ބަވަނަ މަހާރަދުން(އައްސުލްތާނު ހަސަން ނޫރައްދީނު)ގެ ދަރުބާރުގާ، ހުވަދޫއަތޮޅު މާތޮޑާގެ މަހަމޫދު ކަތީބުގެ ދަރިން، އެރަށުގާ މިސްކިތެއް އިމާރާތްކުރެވޭނެ ގޮތް ހަށްދަވާދެއްވުމަށް، އެދުމުން، މާލޭ މިސްކިތުން ފަންސަހަ؟ ލާރީގެ ކުނަލާ، ބޮޑީ؟ 8 ލާރި އާއި، ގޮއިކަން ލިއުވުމުން، މޫނުން މިނޭ(ރަށްމެދު މާލޫދު ކިޔާއިރު މީހުން އެހީއަކަށް ދޭފައިސާ ނުވަތަ ތަކެތި)ތަނުން 4 ލާރި އާއި، އެރަށުގެ ގޮއިބަޔަށް ލިބޭ އެއްޗަކުން 8 ލާރިޔަށްވުރެ އިތުރުވާ އެއްޗަކާ، އެރަށުގެ 'ހަންކަންދަލިދާގަ'؟ ގޮނޑުދޮށު 'މޫނުންބާނު'(ރަށްމެދު މާލޫދު ކިޔާއިރު މީހުން އެހީއަކަށް ދޭފައިސާ ނުވަތަ ތަކެތި، ވެދުމަށް ނުވަތަ ހަދިޔާއަށް ގެންދާ ތަކެތި)އާއި، އެރަށުން މަހަށް ދިޔަ ކޮންމެ އޮޑިއެއްގެ ރަށު މަހާއި، އެރަށުގެ ދެކޮޅުގާ އޮތް ފަޅާއި، މަސްބަޔަކާއި، އެއެންމެހާ އެއްޗެއް އެ މިސްކިތް މައްޗަށް ލަށްވާ، ލިޔެފާވާ ދިވެސްއަކުރު ފަތުގެ(F0-24)، ތާނަ ތަރުޖަމާއެއް. Size: 13.2" X 8.2"
G.DH - Lhohi
1344ހ ޝައްވާލް 26(1926މ މޭ 9)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީނު އިސްކަންދަރުގެ ދަރުބާރުގާ، މާލެ އަތޮޅު ތުލުސްދޫ މީހުން، އެރަށު މާމިސްކިތުގެ ބޯގަޔަށް، އެރަށު އުތުރުން އޮތް ވިލިނގިލިއާއި، މަތިދަހުރާ؟ ލަށްވާ، ދެއްވާފާވާ ފަތް ބާވެގެން އާކޮށްދެއްވުމަށް އެދުމުން، 1227ހ(1812މ)ގާ، އަލްގާޒީ އިބްރާހީމް ސިރާޖުއްދީނު އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުގެ މަޖިލީހުން ލިޔެދެއްވައިފާވާ ފަތުން، އެ ދެރަށް، އެ މިސްކިތުގެ ބޯގަޔަށް ލަށްވާފާވާ ކަމާއި، ދިއްފުށީ ފަޅުގާ އޮންނަ ގިރިފަށް(ގިރުފުށި؟) އާއި އުތުރުކޮޅުދުނި ކިޔާތަނާއި ދެތަނުގެ މެދުން، ދެކުނަށް ވީބައި، ތުލުސްދޫ މީހުންނަށް ދެން އޮތްބައި ދިއްފުށި މީހުންނަށް އޮތްކަމުގާ ސާބިތުވުމުން، އެފަތް އާކުރުމަށް އަމުރުނެރުއްވުމުން، އައްނައިބު ހުސެއިން ސަލާހުއްދީނު ލިޔެފާވާ ފަތެއް. Size: 15.9" X 8.8"
K.Thulusdhoo - Maa Miskiiy (Mosque) - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
1341ހ ޝައްވާލް 17(1923މ ޖޫނު 2)ގާ، އަލްގާޒީ އިބްރާހީމް ސިރާޖުއްދީނުގެ މަޖިލީހުގާ، ވަށަފަރު ހަސަން ވަތަބަޑޭރި ތަކުރުފާނުގެ ދަރި އަލީ ތަކުރުފާނު، އޭނާގެ މިލްކުގާވާ ހުރިހާ އެއްޗެއް، މިލްކުން ކަނޑާ، ވަގުފްކޮށް، އެއެއްޗެތީގެ ހަވާލުވެރިކަން އޭނާގެ ތިބިހާ ދަރީންނަށާއި، އޭނާގެ މަރުވި އަންހެން ދަރީގެ ދަރިންނަށާ، އެމީހުން ނެތުމުން، އެދަރީންގެ ދަރިކޮޅަށް ލަށްވައިފި ކަމުގާ ބުނެ، އެކަމުގެ މައްޗަށް ފަތެއް ލިޔެދެއްވުމަށް އެދުމުން، އެ މަޖިލީހުން ލިޔެފާވާ ފަތެއް.
އަދި މިފަތުގެ ނުފުށުގާ:
1959މ ނޮވެންބަރު 10(1379ހ ޖުމާދިލްއައްވަލް 9)ގާ، ވުޒާރަތުލް ދާހިލިއްޔާއިން؛ މަތީގާއެވާ ގޯތި، ތ.އެލާއިން ނަގާ، އަލުން ފަތެއް ލިޔުނު ކަމުގާ، ބުނެފާވާ ލިޔުމެއް.
Last will and testament (Size: 11.8" X 9.4")
K.Male' - Endowment for property
(ތާރީހެއް އިނގޭކަށް ނެތް) ނުފުށުގާ 'ބ. ކިހާދޫ' ޖަހާފާއޮތް ދިވެސްއަކުރު ފަތެއް. Document written in Dhives Akuru with 'BKihaadhoo' in Thaana on the second page (Size: 13.6" X 11.8")
National Archives of Maldives