1208ހ ރަބީލްއާހިރު 15(1793މ ނޮވެންބަރު 19)ގާ، އައްސުލްތާނު ހަސަން ނޫރައްދީނު އިސްކަންދަރު، އަލްހާޒިން މުހައްމަދު ހަނދޭގިރިން ނާއި، މުހައްމަދު މާބަނޑޭރި އާއި، މާކޮށާރު ބަނޑޭރި މުހައްމަދު އާއި، ބަނޑޭރި އަލީ މޭނާއި، ބަނޑޭރި އަލީ ސައިފުއްލާ އާއި، ތޮއްޑޫ އިބްރާހީމް އާއި އަދި މުހައްމަދު ރަންފަޑިއަތް، މި މީސްމީހުން އެކުލެވޭ ކޮމިޓީއެއް ހައްދަވާ، މާލޭގެ ހަތަރު އަވަށުގާ ހުރި ބަންޑާރަ ގޯއްޗާއި އަދި މީސްމީހުންގެ މިލްކު ގޯތިތަށް ވަކިކޮށް އިނގޭނޭގޮތް ހެދުމަށް އެންގެވި އެންގެވުމުގެ ދަށުން، ގަލޮޅު މައިދާނުގެ އިރުން އޮތް ގޯތީގެ ކަންތައް ބަލުމަށް، މުސްކުޅި ހާޖީއާއި އެއްބަނޑު ހުސެއިންގެ ދަރިން މި ކޮމިޓީއަށް ހާޒިރު ކުރުމުން، އެކަން ބެއްލެވުމަށް އެއިރުތިބި ދުވަސްވީ މީހުން ގެންގޮސް، އެމީހުންގެ ބަހުގެ މައްޗަށް، އެގޯތި އެއީ އެ ހުސެއިންގެ ދަރިންނަށް މިލްކުވެއޮތް ގޯއްޗެއް ކަމުގާ ނިޔާކުރަށްވާ، އެމަޖިލީހުން ލިޔެފާވާ ފަތެއް.
އަދި މިފަތުގެ ނުފުށުގާ:
1959މ ނޮވެންބަރު 10(1379ހ ޖުމާދިލްއައްވަލް 9)ގާ، ވުޒާރަތުލް ދާހިލިއްޔާއިން މަތީގާވާ ގޯތި، ތ.އެލާއިން ނަގާ، އަލުން ލިޔެފާވާ ކަމުގާ، ބުނެފާވާ ލިޔުމެއް.
Size:12" X 8
K.Male' - order"
1345ހ ޖުމާދިލްއާހިރު 20(1926މ ޑިސެންބަރު 26)ގާ، މަހްކަމަތުލް ޝަރީޔާގެ، ބަންޑާރަ ނައިބު ހުސެއިން ސަލާހުއްދީނުގެ މަޖިލީހުގާ، ބުޗާ މުހައްމަދުފުޅު، އޭނާގެ އެއްބަނޑު ދޮންއަލިފުޅުގެ އަނބި ފިހާރަ ދޮންކޮއްކޮގެ ހަދީޖާފުޅު އާއި މޭނާގެ އާދަމް ކަލޭފާނު ދެމީހުންގެ މައްޗަށް، ހަމަހަމައަށް ހަވާލުވެރިކަން އޮތް، ގަލޮޅު ތުއްކަމަނާފާނު ހިންނައިގެ ހުޅަނގުން އޮތް، އުމަރު މޭނާ ބަނޑޭރި ތަކުރުފާނުގެ ވަގުފް ގޯތިން، އާދަމް ކަލޭގެފާނަށް އޮތްތަން، އޭނާގެ ދަރިކޮޅު މީހުން، ހަދީޖާފުޅު އާއި ހަވާލުކޮށް، އެކަމުގެ ބަދަލުގާ، ހަދީޖާފުޅުއާއި އޭނަގެ ފިރ ދޮންއަލިފުޅުގެ އަތުން -/256 ރުފިޔާ ނަގާ، އެ ލާރި އަނބުރާ ނުދައްކާހާ ހިނދަކު އެތަނުގެ ހަވާލުވެރިކަން ނުލިބޭނޭ ކަމުގާ، ހެކިންގެ ހާޒިރުގާ ލިޔުމަކުން ދީފާ ވާކަމާއި، މަގުތައް ތެދުކުރެއްވުމުގެ ތެރޭގާ އެގޯތީގެ އިމާއި މިން ތަފާތުވުމުން، އަލުން އިމާއި މިން ހިމަނާ، ފަތެއް ލިޔެދެއްވުމަށް އެދުމުން، އެތަނުގެ އިހުފަތް ބަށްލަވާ، 1172ހ(1759މ)ގާ، އަލްގާޒީ މުހައްމަދު މުހިއްބުއްދީނު ލިޔެފާވާ ފަތަކުން، އެގޯތި، އުމަރުމޭނާ ބަނޑޭރިއަށް ވަގުފްވެ އޮތްކަމަށް ސާބިތުވެ، 1316ހ(1898މ)ގާ، ހަތީބު ހުސެއިން ލިޔެދެއްވާފާވާ ފަތަކުން އެގޯތި އެއީ ޒަމާނުއްސުރެ ހަދީޖާފުޅު އާއި އާދަމް ކަލޭގެފާނަށް އޮތް ތަނެއް ކަމުގާ ސާބިތުވެ، އަދި، އެ އާދަމް ކަލޭފާނުގެ ދަރިކޮޅު މީހުން، ބުޗާމުހައްމަދު ފުޅު އެބުނާ ކަމުގެ މައްޗަށް އިގުރާރުވުމުން، އެ މުއާމަލާތް ސައްހަކަމުގާ ނިޔާކުރަށްވާ، އެތަނުގެ އިމާއި މިން ހިމަނާ، އަހުމަދު މަހައްލީގެ ދަރި ނައިބު އަބްދުއްލޯ ލިޔެފާވާ ފަތެއް. Court order on a disupte over the land of Umaru Meyna Thakurufaanu Vagufu Goathi. The land was inherited equally by his two half-siblings, Buchaa Muhammadfulhu and Dhonalifulhu, as well as by his wife Fihaara Dhokkoge Khadijafulhu and Meynaa Adamkileyfaanu. The family of Meynaa Adamkileyfaanu's half-brother leased a part of inherited land to Khadijafulhu for 256 rufiyaa. Khadijafulhu claimed that the family would not be able to regain ownership of the land until they repaid what was owed. In the course of drafting this new document, it was found out that there were inaccuracies with the measurements of the land, which was then checked against an earlier document prepared by Al-Ghazi Muahmmad Muhhibbuddeen in 1759. That older document reportedly stated that Umaru Bandeyri had the right to inherit the land. The court was thus requested to certify the measurements, and to recognize another document, written in 1898 by Hatheeb Hussein and authenticated by Buchaa Muhammadfulhu, which was seen to prove that the land belonged to Khadhijafulhu and Adamkaleyfaanu who are descendants of the family. (Size: 14.8" X 9.6") Chief Justices - Bandaara Naaibu Hussain Salahuddin
K.Male' - Umaru Meyna Thakurufaanuge Vagufu Goathi (Housing Plot) - Order (Private property)
1071ހ(1661މ)ގާ، ސުވަސްތިސިރީ މަތަމަހާ ސިރީ ކުލަރަންމީބަ ކައްތިރި ބޮވަނަ މަހާރަދުން(އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު 1)ގެ ރަސްކަމުގެ 13ވަނަ އަހަރު، އަލްގާޒީ އިބްރާހީމް ފާށަނާކިލެގެފާނު(އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް 3 ކަލާފާނު)ގެ ޒިޔާރަތު(ކަލާފާނު ޒިޔާރަތް)ގެ ކިޔެވެނީން، އެރަދުންގެ ދަރުބާރުގާ، އެމީހުންގެ ވެރިއަކަށް ހުރި އަލްވަޒީރު ހުސެއިން ރަންނަބަނޑޭރި، ތުއްކަމަނާއަށް ދަރުމަކޮށް، ކަލާފާނު ޒިޔާރަތަށް ކޮށްފާވާ ވަގުފް އަތުލައިގަނެގެން އުޅޭކަމުގާ ބުނެ، އެވަގުފްގެ އިހުފަތުގާވާ މަގަށް އެކަން ހަމަޖަށްސާދެއްވުމަށް އެދުމުން، އެކަން ބަށްލަވާ، އެތުއްކަމަނާ ނިޔާވިއިރު އޭނާގެ ފިރިއަކަށް ހުރި ފަރަށްޓެ ވެލާވަޅުނަ ތަކުރު އާއި އޭނާއަށް، އެތުއްކަމަނާއަށް ލިބުނު ތުއްކަލާ، އެކަމަނާއަށް ދަރުމަކޮށް ވަގުފްކޮށްފާ ވަނީ، ހަނިމާދޫ ނޫރައްދީނު ފަނޑިޔާރުގެ ދަރިން އަތުން އެކަމަނާ ގަނެފާވާ، މިލަދުންމަޑުލު (ނ.)މަނަދޫގާ އޮތް ހިންނައާއި، ކޮޅުމަޑުލު (ތ.)މާލިފުށި، އަރިއަތޮޅު(އދ.)މަންދޫގާ އޮތް އޭނާގެ ބެއި (ދެބެންގެދެދަރި)ކަލާފާނު ދެއްވާފާވާ، ކޮންމެ ބިތަކު 30ބަމަ ހުރި ބިމަކާ، އެބިމުގާ ހުރި ގޮއިދޫ ހުސެއިން އިންދާފާވާ ރުކާއި، (ފ.)ނިލަންދޫ މާޑުއް؟ އަތުން އެކަމަނާގެ ދެމަފިރިން ގަތް އަރިއަތޮޅު އެމްބުޅަލަފުށި؟(ބުޅާޅޮހި؟) ކިޔާ ރަށާއި، އެރަށުގާ ވީހާ ތަކެއްޗަކާ، އެކަމަނާ ރުއްއިންދަވާފާވާ އަރިއަތޮޅު(އދ.)ހިޔަފުށި އާއި، ތިލަދުންމަތިން އޭނާ، ކޮށަރިބެޔާގެ ދަރިންއަތުން ގަތް ބޮޑުހިންނައާއި، ކޮންމެއަހަރަކު އޭނާގެ އަހަރުމަތި ދުވަހު 8ފަހަރު ޔާސީން ސޫރަތް ކިޔަވާ، އޭނާގެ ޒިޔާރަތް އިމާރާތް ކޮށް، އަހަރުމަތި ފާތިހާ ކިޔަވާ، އެއެންމެހާ ކަންކަން ކުޅައުމަށް، ވަގުފްކޮށް، އެވަގުފްގެ ހަވާލުވެރިން ކަން، އޭނާގެ ބެއި، ކަލާފާނުގެ ޒިޔާރަތުގެ ކިޔެވެނިންނަށް މަތިކުރަށްވާފާވާ ކަމުގާޔާ، އެއެންމެހާ ކަންކަން އޮންނަންވާނީ އެގޮތަށް ކަމުގެ އަމުރުނެރުއްވުމުން، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާ، އައްނައިބު އަބޫބަކުރު ލިޔެފާވާ ފަތުގެ(F0-36) ތާނަ ތަރުޖަމާ.
މި ތަރުޖަމާގެ ސުރިހީއެއްގެ ގޮތުގާ، 'ގާޒީ އިބްރާހީމް ފާށަނާ ކިލެގެފާނުގެ ޒިޔާރަތް ބެހެއްޓުމަށް ވަގުފް ކުރި ތަކެތީގެ ފަތުގެ ތަރުޖަމާ' މިހެން ލިޔެފާވިޔަސް، މައިގަނޑުގ ލިޔެފާވަނީ، ތުއްކަމަނާ ޒިޔާރަތެ.
Size: 9.9" X 7.8"
ADh.Mahibadhoo - Thuhkamanaa (ziyaaraiy)
(ތާރީހެއް ނެތް) މަތީ ސުރުހީއަކަށް، 'ވެލާނާގޭ ވަރުހަގުން'، މިހެން ޖަހާ، ކޮންމެ އަވަށެއްގެ ވަރުހަނގުންގެ ނަން ވަކިވަކި ކޮލަމްގާ ޖަހާ، ހެންވޭރުގާ، ވެލާނާގެ މުހައްމަދު ދީދި، ލޯޖެހި ދޮށީ ތުއްތު، ހޮޅިގޭ އިބްރާހީމް ދީދީ، ހޮޅިކޮށީ އެދުރު މަނިކު، ދޮށީގޭ އިބްރާހީމް މަނިކު، ކެއޮޅުބޭ އަލީ ތައްހާނު، މުލަކު ކޮއްޔަ ތައްހާނު، ވައްބެރު ދޮންތުއްތު، ކަޅުފުތު އިސްމާއީލްފުޅު، ދޮންފަޅޯ ދޮންމަނިކު، ނެލު ކުޑަމަނިކު، ގުޅީ ކުޑަކޮއި، ގޯނބިލި ކަލޭފާނު، ކޮޓަރި ހަސަން ތައްހާނު އަދި ގުޅީ ހަސަން ފުޅު؛ އަދި މާފަންނުގާ، ފުރަހަނީ ދަންޑެހެލު ތައްހާނު، ދިގު އީސާ ތައްހާނު މުހައްމަދު ފުޅު، ލޯހުދު ޔޫސުފް ފުޅު، އެޅަބެ، ތުޅާދޫގެ ދޮންމަނިކު، ކޮލިގޭ ހާޖީގެ ދޮންކޮއްކޮ، ކަނޑޫދޫ ކުޑަކޮއްކޮގެ ދޮން އާދަމް، ނޮޅިވަރަމު ކަނަ އިސްމާއީލްގެ ހުސެއިން، މަރުކަބު އަލީ ކަލޭފާނު، ތުޅާދޫ މޫސާ މަނިކުގެ އިބްރާހީމް މަނިކު، މިރުސް ދޮންތުއްތު؛ އަދި މައްޗަންގޯޅީގާ، ވެލިދޫ ޅަކޮއި ކަލޭފާނު، ތަކަންދޫ އުބުށެން ތައްހާނު، ފިނދަނު އިސްމާއީލް ފުޅު، ކަފި ހަސަން ތައްހާނު، ވެލިދޫ ޅަކޮއި ކަލޭފާނުގެ ދޮންތުއްތު، ފީބޯ ކާސިން ކަލޭފާނު، އުނބުހޮވާ ޔޫސުފް ފުޅު، ދޮންމަނިކު ޅަތުއްތު، ސިނީ ކުޑަމަނިކު އަދި އަބާ މުހައްމަދު ފުޅު؛ އަދި ގަލޮޅުގާ، ބޮނޑިބަތް ކާސިން ކަލޭފާނު، ފެންތަށި އާދަމް ކަލޭފާނު، މަލަން އާދަމް ކަލޭފާނު، ކެރަފާ އަލިފުޅު، މިނާގޭ ހަސަން ފުޅު، ރާގޭ ދޮންމޫސާފުޅު، ހިޔަލަގޭ އަހުމަދު ކަލޭފަނު، ކާޅު އިބްރާހީމްފުޅުގެ ދޮންތުއްތު، ވައްބެރު އީސާ ފުޅު، ކުކުޅު ކޮއި އަދި މިނާގޭ ހަސަންފުޅުގެ ދަރިފުޅު، މިނަންތައް ޖަހާފާވާ ލިސްޓެއް. List of personal names (Size: 13.4" X 10.5")
K.Male' - Velaanaage (Housing Plot) - list (varuhan'gun)
1957މ ޖުލައި 21(1326ހ ޒުލްހައްޖު 23)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ފަރީދު ދީދީ އަށް، 'ފްރައި ފިލޭޓަލީ' ކިޔާ ސްޓޭންޕް އެއްކުރާ ޖަމިއްޔާއަކުން 'އެންޓަން ސްޓޮފް ވައިން'، ކިޔާ މީހަކު، އެޖަމިއްޔާއިން ވަރަށް ބޮޑު ސްޓޭންޕް މައުރިޒެއް ބާއްވަން އުޅޭ ކަމާ، އެ މައުރަޒުގާ، އޮސްޓްރިޔާ ރައްޔިތުންނަށް ރާއްޖެ ތައާރަފް ކޮއްދެންވެސް ބޭނުންވާ ކަމާއި، އެހެންވެ އެންމެ ފަހުގެ ސްޓޭންޕް ފޮނުއްވާދެއްވުމަށް އެދި ފޮނުވާފާވާ ސިޓީއެއް. Letter sent by Anton Stoff, Vienna to Sultan Mohamed Fareed Didi on July 21, 1957. Stoff was a member of the Freie Philatelie and was looking for stamps from the Maldives (Size: 5.9" X 8.2")
Australia - letter (Foriegn)
(ތާރީހެއް ނެތް) އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ފަރީދު ދީދީ، 'އަރިއަތޮޅު ފެންފުށި މޫސާ''(މިބައި ފުރާފާ).. ރައްޔިތުންނަށް، މަތީގާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ނިޝާން ޖަހާފާ، 'ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކީރިތި މަހާރަދުންގެ ކިބައިން، .......... ރައްޔިތު އެންމެން ތަކަށް ބަހެއް.' މިހެން ފަށްޓާފާވާ، ރާއްޖެތެރޭގެ އެކިއެކި މަގާމް ދިންކަމާއި، އެމަގާމްގެ ޒިންމާއާ، އެރަށެއްގެ މީހުން އެކަން ގަބޫލުކޮށް، އޭނާގެ އެންގާ އެންގުމަށް ކިޔަމަންވާން ޖެހޭނެކަމާ، އޭނާޔާ ނުލާ ޖަމާއަތު ކަންކަން ނުކުރެވޭނެކަމާ، އެކަންކަމާ ހިލާފްވެއްޖެއްޔާ، އަދަބު އޮންނާނެކަމުގާ ލިޔެ، ފުރާލުމަށް ހުސްތަން ދޫކޮށް، ސޮއިވެރިއަކަށް އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ފަރީދުލްއައްވަލުގެ ނަން ޖަހާ، ޗާޕް ކޮށްފާވާ، ފުރިހަމައަށް ނުފުރާ އޮތް، ސިޓީ ފޯމެޓެއް. Letter from Al Sultan Muhammed Fareed Didi to the people of Fenfushi (Size: 13.3" X 8.4")
A.Dh.Fenfushi - Appointment letter (Format)
(ތާރީހެއް އިނގޭކަށް ނެތް) ނުފުށުގާ، 'ހެންވޭރު ބޮޑުކާށިމިސްކިތުގެ ވަގުފް ފަތް' މިހެން ޖަހާފާވާ، ދިވެސްއަކުރު ފަތެއް. Size: 31.5" X 11.6"
K.Male' - Bodukaashi Miskiiy (Mosque)
1957މ ޖަނަވަރީ 16(1376 ޖުމާދިލްއާހިރު 15)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ފަރީދު ދީދިއަށް، 'ވޭން ސްޓޭޓް ޔުނިވަރސިޓީ' ގެ އެޑިއުކޭޝަނަލް ސައިކޮލޮޖީގެ ޕްރޮފެސަރެއް ކަމުގާވާ، ވިލިއަމް ޑަބްލިޔޫ ވަޓެންބާގް، ދިވެހިރާއްޖޭގާ ކުދިންގިނައިން ކުރަނީ ކޮން ބާވަތްތަކެއްގެ ކުށެއްތޯ ޔާ، އެކުދިންނަށް ދައުލަތުން ކަންތައްތައް ކުރަނީ ކޮންގޮތަކަށްތޯ އޮޅުންފިލުވާދެއްވިދާނެތޯ އަދި ރާއްޖޭގައި އެކަމުގެ މައުލޫމާތު ދެވޭނެ ފަރާތަކީ ކޮބައިތޯ އާއި، އެފަރާތެއްގެ ނަމާއި އެޑްރެހަށް އެދި، ފޮނުވާފާވާ ސިޓީއެއް. Letter sent by Prof. William W Wattenberg, Wayne State University, to Sultan Mohamed Fareed Didi on January 19 1957, inquiring about juvenile crime in the Maldives and how the country deals with the issues (Size: 11" X 8.5")
America - letter (Foriegn)
1956މ ޖޫނު 9(1375ހ ޝައްވާލް 29)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ފަރީދު ދީދީއަށް، މިސްޓަރ އޭ.އާރ.މާހެމާ، ދިވެހިރާއްޖެގެ ރަދުންގެ ސޮއި(އޮޓޯގްރާފް) ހޯދުމަށް އެދި، ލިޔެފައިވާ ސިޓީއެއް. Letter sent by Mr M R Murhamer, Phoenix, Arizona, USA, to Sultan Mohamed Fareed Didi on June 9, 1956, requesting for his autograph (Size: 10" X 8")
America - letter (Foriegn)
1958މ ޑިސެންބަރު 1)1378ހ ޖުމާދިލްއައްވަލް 19)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ފަރީދު ދީދީއަށް، "ހޫ އިޒް ހޫ އިން ހޫ އިން މިޔުޒިކް" ކުންފުންޏެއްގެ ފަރާތުން، ކްރިސްޓޮފާ ޕޯލްކިސް ކިޔާ މީހަކު، އިންޓަރނޭޝަނަލް މިޔުޒިކް ސާރވޭގާ ރާއްޖެ ބައިވެރިވުމަށް އެދި، 4 ޖޫނު އާއި 5 އޯގަސްޓްގާ ފޮނުއްވި 2 ސިޓީގެ ޖަވާބު ނުލިބިގެން، އަލުން ފޮނުވާފާވާ ސިޓީއެއް. Follow-up letter sent by Christopher Paviskis (MHS-ARC-MS36), Co-editor of "Who is Who" in Music International, to Sultan Mohamed Fareed Didi on December 5, 1958 (Size: 11" X 8.5")
America - letter (Foriegn)