1326ހ ޒުލްހައްޖު 20(1909މ ޖަނަވަރީ 13)ގާ، އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް ނޫރައްދީނު ގެދަރި އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީނު އިސްކަންދަރުގެ ރަސްކަމުގެ 7ވަނަ އަހަރު، އެ ރަދުންގެ ދަރުބާރުގާ، ހުވަދޫއަތޮޅު(ގއ.) މަދިރި ވިލިނގިލި ރައްޔިތުން، އެރަށުގެ މާމިސްކިތް މައްޗަށް އިހުގެ ރަސްރަސްކަލުން ދެއްވަވާފާވާ ފަތްކޮޅުތައް، އެރަށް އަނދައިގެން ދިޔައިރު، ނެތިދިއުމުން، 1287ހ(1870މ)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު ދެއްވި ފަތްކޮޅު ބާވެގެން އެފަތް އާކޮށްދެއްވުމަށް އެދުމުން، އެފަތް ބަށްލަވާ، އޭގާވާގޮތަށް؛ އެ މާމިސްކިތާ އެމިސްކިތުގެ ހަރިންމަ(މިސްކިތާއި ޒިޔާރަތްފަދަ ތަންތަނަށްޓަކައި އެތަންތާނގެ ވަށައިގެން ދޫކޮށްފައި އޮންނަބިން) ސާފުކޮށް، މަރާމާތުކޮށް، އެތާގެ އެންމެހާ ކަންކަމެއް ބެލެހެއްޓުމުގެ ބޯގަޔަކަށް، ހުވަދޫއަތޮޅު(ގއ.) މާނާގަލަ ލަށްވާ، އަދި އެ މިސްކިތުގެ މުދިމަކަށް ވާރުކޮޑި(ވާރު ދޭން ނުޖެހުން؟؟)ލަށްވާ، އެބޯގަ ހަވާލުވެރިކަން، އެރަށު އެންމެންނަށް ލަށްވާ، މި އެންމެހާ ކަންކަމުގެ އަމުރުނެރުއްވުމުން، އެ ރަދުންގެ ކައްތިރި މުދި(ސިއްކަ) ޖަހާ، މާލެ ބޮޑުގަލު މާކޮށާރު ބަނޑޭރި މޫސާ ގެދަރި ހުސެއިން ލިޔުނު ފަތެއް.
G.A.Villin'gili - Maa Miskiiy (Mosque) - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
(Size:19" x 11.95)
(ތާރީހެއް އިނގޭކަށް ނެތް)، 11ވަނަ ފޮޅުވަތުގާ، 'އައްސުލްތާނު އަލްގާޒީ ހަސަން އިއްޒުދީނު' މިނަން، އަދި ފަހަތުން 6 ވަނަ ފޮޅުވަތުގާ، 'އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު'، މިނަން އަރަބިން ލިޔެފާވާ، ދިވެސްއަކުރު ފަތެއް.(Size:23.05" x 14.5")
National Archives of Maldives(ތާރީހެއް އިނގޭކަށް ނެތް)، 13ވަނަ ފޮޅުވަތުގާ، 'އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު މުއީނުއްދީނު އިސްކަންދަރު' މިނަން، 15ވަނަ ފޮޅުވަތުގާ ނަސްރަތު އާއި ކަބާއާއިޝަތު އަދި ފަހަތުން 6ވަނަ ފޮޅުވަތުގާ، 'އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު' މިނަން، އަދި އެންމެ ފަހުފޮޅުވަތުގާ ހަސަން، މިނަން އަރަބިން ލިޔެފާވާ، ދިވެސްއަކުރު ފަތެއް.
(Size:14.85" x 12.2")
National Archives of Maldives(ތާރީހެއް އިނގޭކަށް ނެތް)، ފަހަތުން 14ވަނަ ފޮޅުވަތުގާ، 'އައްސުލްތާނު އިސްކަންދަރު އިބްރާހީމް' މިނަން، އަދި އެންމެ ފަހު ފޮޅުވަތުގާ، މުހައްމަދު ހަތީބު، އަލް ވަޒީރު ހާޖީ މުހައްމަދު، މިދެނަން އަރަބިން ލިޔެފާވާ، ދިވެސްއަކުރު ފަތެއް.(Size:20.3" x 13")
National Archives of Maldives1253ހ(1837މ)ގެ ތާރީހު ތިރީގާ ޖަހާ، މަތީގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު ނަމުގާވާ ދެ ވައްތަރުގެ ދެ ސިއްކަޔާ، އައްސުލްތާނު ހަސަން އިއްޒުއްދީނުގެ ސިއްކައެއް ޖަހާ، 6ވަނަ ފޮޅުވަތުގާ، 'އައްސުލްތާނު ހަސަން ނޫރައްދީނު' މިނަން އަދި 18ވަނަ ފޮޅުވަތުގާ، އަލީ ހަތީބު، މިނަން އަރަބިން ލިޔެފާވާ، ދިވެސްއަކުރު ފަތެއް.(Size:18.8" x 14.85")
National Archives of Maldives1302ހ؟؟؟(ލިޔެފާވާ އެއްޗެއް ރަނގަޅަށް އޮޅުމެއް ނުފިލާ..1885މ)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނުގެ ރަސްކަމުގެ 17 ވަނަ އަހަރު؟؟(ތާރީހުތަށް ދިމާނުވޭ)ގާ، އެރަދުންގެ ދަރުބާރުން؛ އަރިއަދު އަތޮޅު (އދ.)ދަނގެތިގެ މިސްކިތުގާ ވޮށެއް(ތަންތާ އަޅުވާ، ފީތާލާ، ތެލުން ދިއްލާ، ބައްތިއެއް) ބަހަށްޓަވާ، ކޮންމެ ރަބީލްއައްވަލް 12ދުވަހު، ސޮލަވާތް ކިޔެވުމަށް ސިރާޖުލް އާލިމް، ކަނބާ އައިމިނާރަނި ކިލެގެފާނުން، ވިދާޅުވި ނަދުރެއް ފުއްދުމަށްޓަކާ، އަރިދުއޮތޮޅު މައްމޮފުށި؟؟(މައްޗަފުށި؟؟)ގެ އުތުރުން އޮތް މާފުށިފަރު؟؟(މާފުށިވަރު؟؟)ކިޔާ ރަށް އެމިސްކިތަށް ވަގުފްކުރަށްވާ، ދަނގެތީގާ ހުންނަ، އއ.މާޅޮސް ހަސަން އަށާ އަދި އޭނާ ނެތުމުން އޭނާގެ ދަރިކޮޅަށް، އެ ވަގުފްގެ ހަވާލުވެރިކަން ލަށްވާ، އަދި އެމީހުންނެތްނަމަ... (ދެންއޮތް ލިޔުންކޮޅު އޮތީ ފޮހެވިފަ).. އޭނާގެ މިލްކުން އެ ނަދުރު ފުއްދަންޖެހޭނެ ކަމަށް، އެރަނިކިލެގެފާނުން ވިދާޅުވެފާވާ ވިދާޅުވުން، އެގޮތަށް ކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވުމުން؛ ލިޔުނު ދިވެސްއަކުރު ފަތުގެ، 34..1ހ(އެއްއަކުރު މަދު) ޝައުބާން 25ގާ ކޮށްފާވާ ތާނަ ތަރުޖަމާ.
A.Dh.Dhan'gethi - Dhan'gethi Mosque - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
(Size:14.85" x 12.2")
1220ހ(1805މ)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު މުއީނުއްދީނު އިސްކަންދަރު ކުލަސުންދުރަ ކައްތިރި ބޮވަނަ މަހާރަދުންގެ ރަސްކަމުގެ 6ވަނަ އަހަރުގާ، ނިލަންދެ އަތޮޅު(ދ.)ހުޅުދެލި އޮޅިގިނައި{އޮޅުގިނަ؟؟...(ގަވާއިދެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ ބަޔަކުމީހުންގެ ތެރެއިން މީހެއް)} ގެދަރި މަރިޔަމް ގެދަރި ހަތީބު މޫސާ ގެދަރި އިބްރާހީމް ހަތީބު ގެދަރި އިސްމާއީލް ހަތީބު ގެދަރި ހުސެއިން، އެ ރަދުންގެ ދަރުބާރަށް އައިސް، 1039ހ(1630މ) ގާ، ހުޅުދެލި އޮޅުގިނައި ލިޔެދީފާވާ ފަތް ބާވެގެން، އެފަތް އާކޮށްދެއްވުމަށް އެދިދެންނެވުމުން، އެފަތް ބަށްލަވާ، އެފަތުގާ ވާފަދައިން؛ ނިލަންދެ އަތޮޅު (ދ.)ހުޅުދެލި މޭނާ ގެދަރި އޮޅިގިނައި އާއި، ކުލަރަންމީބަ ކަނބާ އައިސަ ރަނިކިލެގެފާނު އާއި، ނަސްރަތު މާވާ ކިލެގެފާނު އާއި މިތިން ފަރާތް، ނަރަކައިން މިންޖު ކުރަށްވާތޯ، އެ އޮޅިގިނައިގެ މުދާ ވަގުފްކޮށް، އަދި ނިލަންދެ އަތޮޅު (ދ.)މާދެލީގާ ހުރި އޭނާގެ ތަކެއްޗާ، އެރަށު މިސްކިތާ ޖެހިގެން އޮތް، ބެރެބެދިގަސް ހުރި މަގުން ގޮސް ފޫރުއްބަ(އިރު)އިން މޫސާ ކަލޭގެ ގެވަޅުގެ އަރިމަތީން މޫދާ ޖެހެންދެން އޮތްތަނުގެ ދެމެދުގާ އޮތް ހިންނައިގެ 2/1އާއި، އޭގާވާހާ ރުއްގަހާ، އެތާގެ އުތުރުން ގޮސް ދެކުނުފަރާތުގާ އޭނާ އިންދި ރުއްގަނޑާ އިންވެގެން އިރުން އޮތް މަގާ ޖެހިގެން ފަކުސަމަ(ހުޅަނގު)އަށް ދާއިރު އެދެމެދުގާ އޮތް ހިންނައިގެ 5/2އާއި، އެތާގާ ވާހާ ރުއްގަހާއި، އަދި އެރަށުގެ އެހެންތަނެއްގާ ވިޔަސް، ހުރި، އޭނާގެ ރުއްގަހާއި، އަދި ހުޅުދެލީގާ ވީހާ އޭނާގެ މިލްކުގާވީ އެންމެހާ ރުއްގަހާ، އޭނާގެ މިލްކު އެންމެހާ ތަކެއްޗެއް ވަގުފްކޮށް، އެއެއްޗެތީގެ މަންފާއިން ކޮންމެ ރަބީލްއައްވަލް މަހަކު، ވެވުނު ދުވަހަކު، 3 މީހުން ލައްވާ ސޮލަވާތް ކިޔެވުމަށާ، އޭނާގެ ރުއްތަކުން، އަހަރަކު، 4، 6 އަގި(ބޮލިގުނުމުގެ ފުރަތަމަ މިން...ފަސްފުއްބޮލި)ތެޔޮ، ހުޅުދަލީ މިސްކިތަށް ދިނުމާއި، އަދި މާދެލި، މަތި ހިންނައިގެ ތަކެތިން އެމިސްކުތު ފުރާޅު ފަންޖަހާ، ކުނާ ލާ، އަދި 3ނާޅި (ކޯޗެއްކަމެއްނެތް..ކާށިތެޔޮ؟؟) ދީ، އޭނާޔަށާ، އޭނާގެ މައިންބަފައިންގެ މައްޗަށް 3 މީހުން ލަށްވާ ޔާސީން ކިޔަވާ، އަދި އޭނާ މަރުވުމުން، ކޮންމެ ހުކުރުވިއްލޭރެއަކު، އޭނާޔަށް ފާތިހާ ކިޔެވުމަށާއި، އަދި، އޭނާޔަށް، ހުޅުދެލި މަރިޔަމް ކަނބުލޮގެ ބަނޑުން އުފަންވި މުހައްމަދު ހަތީބު، ފާތުމަތު ކަނބުލޮ ބަނޑުން އުފަންވި މަރިޔަމް ކަނބުލޮ، މާފިލާފުށި ހައްވާ ކަނބުލޮ ބަނޑުން އުފަންވި ހަދީޖާ ކަނބުލޮ އާއި އަދިވެސް އޭނާޔަށް ބަލަދުވެރިކަން އަރާ، މީހަކު ހުޅުދެލީގާ އުޅޭނަމަ އެމީހަކާ، އަދި ފަހުން އޭނާޔަށް ދަރިޔަކު ލިބިއްޖެ ނަމަ އެ ދަރިޔަކާ، އެ އެންމެގެ ދަރިކޮޅަށް، އެ ވަގުފްގެ ހަވާލުވެރިކަން ލަށްވާ، އާފަތެއް ލިޔުމުގެ އަމުރުނެރުއްވުމުން، އަލްހާޒިން އަލްކަބީރު މޫސާ ކިޔުމުން މާލެ މާމުދިން ހަސަން ލިޔެފާވާ ދިވެސްއަކުރު ފަތުގެ، 1340ހ ޝައުބާން 9(1922މ އޭޕްރިލް 7)ގާ ކުރެވިފާވާ، ތާނަ ތަރުޖަމާއެއް.
Dh.Hulhudheli - Hulhudheli Mosque - Endowment for Mosque
(Size:16.5" x 13.25)
(ތާރީހެއް އިނގޭކަށް ނެތް)،'އަލް ހަތީބު އަލް ގާޒީ މުހައްމަދު'، 15ވަނަ ފޮޅުވަތުގާ އަރަބިން ލިޔެފާވާ، ދިވެސްއަކުރު ފަތެއް.
މިފަތުގެ ނުފުށުގާ:
'ރ.މަޑުއްވަރި، ހޮނުށްފުށި،(އަ..ދިޔަ ހަދޭގިރިންގެ ވަގުފް)' އަދި، ވަޒީރުލް އައުޒަމް އޮފީހުގެ ސިޓީއަކާ އެކު، 24/9/79ހ(1960މ މާޗް 22)ގާ މިފަތް، މާލިއްޔާއަށް ފޮނުވި ކަމުގާ ލިޔެފާވެއެ.
(Size:16.85" x 13.2")
R.Maduvvari - Endowment (of Han'dheygiri Vizier)
1304ހ ޝައުބާން 24)1887މ މޭ 18)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު މުއީނުއްދީނުގެ ރަސްކަމުގެ، އައްޝެއިހު އަލީ ނަސްކީ އަލްގާހިރީގެ ޝަރީއްޔަތު މަޖިލީހުގާ، މަންނާރީ މުހައްމަދު ކަލޭގެ ގެދަރި ފާތުމާފާނު ގެދަރި އައިމިނާފުޅު ގެދަރި މޫސާ ކަލޭފާނު، އޭނާގެ މާމަގެ މިލްކުގާވާ، އީދުމިސްކިތް ދޮށުގާ އޮތް ގޯތީގެ ގެއްލިފާވާ ފަތް ފެނިއްޖެކަމާ، އަދި އެފަތުގާ އެވާ ގޯތި އެމީހުންނަށް ދެއްވުމަށް އެދުމުން؛ އެ ފަތް ބެއްލެވިއިރު އެއީ، އައްސުލްތާނު ހަސަން ނޫރައްދީނު، މާލޭގެ އަމިއްލަ އަދި ބަންޑާރަ ގޯތިތަށް ބަލާ ވަކިކުރުމަށް، ނެރުއްވި އަމުރުގެ ދަށުން، ބަނޑޭރި ބޭކަލުންގެ 6 ބޭކަލުންގެ މަޖިލީހަކުން، އީދު މިސްކިތް ކައިރީގާވާ، ވަށަމިނުގާ، 65ބަމަ ހުރި، އެ ފާތުމާފުޅުގެ މިލްކެއްކަން ސާބިތުވެ، އޭގެ ބަދަލުގާ، އީދު މިސްކިތަށް ހިނގާ މައިމަގު ދެކުނުން އިބްރާހީމް ސިރާޖުއްދީނު ފަނޑިޔާރު މަނިކުފާނުގެ ގޯތީގެ ހުޅަނގުން އޮތް މަގާ އިންވެގެން ހުޅަނގުން އޮތް، އުތުރު ބިތުގާ 7ބަމަ 13އަނގޫ، އިރު ބިތުގާ 24ބަމަ 12އަނގޫ، ދެކުނު ބިތުގާ 12ބަމަ 1ރިޔަން 10އަނގޫ އަދި ހުޅަނގު ބިތުގާ 21ބަމަ ބާރަ އަނގޫ، ބޮޑިމިން ހުރި ގޯތި، އެ ފާތުމާފުޅަށް ދެއްވި ކަމުގާ ލިޔެފާވާ ފަތެއްކަމުން، އެގޯތީގެ މިލްކުވެރިކަން ސާބިތުވެ؛ އެ މަޖިލީހުން ލިޔެއްދެއްވި ފަތެއް.
K.Male' - Private Property
(Size:13.4" x 9.9")
1326ހ ޒުލްހައްޖު 20(1909މ ޖަނަވަރީ 13)ގާ، އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް ނޫރައްދީނު ގެދަރި އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީނުގެ ރަސްކަމުގެ 7ވަނަ އަހަރު، އެރަދުންގެ ދަރުބާރުގާ، ހުވަދުއްމަތީ(ހުވަދޫއަތޮޅު) މަދިރި ވިލިނގިލި(ގއ.ވިލިނގިލި) ރައްޔިތުން، ސިރީ ކުލަ ރަންމަނި މަހާރަދުން އަލްހާއްޖަ އަލީ ތުއްކަލާ ގެދަރި އައްސުލްތާނު އަލްގާޒީ މުހައްމަދު މަހާރަދުން، އެރަށުގެ ކުޑަމިސްކިތް މައްޗަށް، ދެއްވި ބޯގަ ފަތް، އެރަށް އެނދި އިރު އަނދައިގެން ދިޔުމުން، 1287ހ(1870މ)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު ކައްތިރި ބަވަނަ މަހާރަދުން، ދެއްވި ފަތްކޮޅު ވަނީ ބާވެފާ ކަމުގާ ބުނެ، އެފަތުގެ މައްޗަށް ފަތްކޮޅެއް ދެއްވުމަށް އެދުމުން؛ އެ ފަތްކޮޅު ބައްލަވާ އޭގާވާގޮތަށް، އެ މިސްކިތުގެ ހުރިހާ ކަމެއް ބެލެހެއްޓުމުގެ ބޯގަޔަށް، ގއ.ފަޅުވެރިރެހާ އާއި ރާވެރިރެހާ އާއި ދެރަށް، ވިލިނގިލިން 81 ކާށި ރުށް، 28 ރާރުށް އަދި ފުޅަހި؟؟ ފުޅަފި؟؟ ކޮޑި ލަށްވާ، އަދި، އެ މިސްކިތަށް މުދިމަކާ، ރާވެރިއަކާ، ކެއުޅަކާ ބަހަށްޓާ އެމީހުންގެ ވާރުން އެ މިސްކިތަށް ކޮޑި؟؟(ބަޔެއް؟؟)އޮންނަން ޖެހޭނެކަމާ، އަދި، ދ.ރިނބުދޫ މާނާގާއިން ފަށައިގެން ގއ.ވިލިނގިލިގެ ކޮޅާ ދެމެދު އޮތް ފަޅުގާ، އެހެންރަށެއްގެ ބަޔަކަށް، ވިލިނގިލި މީހުންގެ އިޒުނަޔަކާ ނުލާ، އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރެވޭނެކަމާއި، އަދި، އެ މިސްކިތުގެ ތައުލިޔާމޫލަ ވެރިކަން(ހަވާލުވެރިކަން) އެ ވިލިނގިލީގެ ރައްޔިތުންނަށް ލަށްވާ، މިކަންކަމުގެ އަމުރުނެރުއްވުމުން، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާ، މާލެ ބޮޑުގަލު މާކޮށާރު ބަނޑޭރި މުސާ ގެދަރި ހުސެއިން ލިޔެފާވާ ފަތެއް.
G.A.Villin'gili - Kuda Miskiiy (Mosque) - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
(Size:19" x 11.85)