(ތާރީހެއް އިނގޭކަށް ނެތް) ނުފުށުގާ، 'މ.ނަލާފުށި' މިހެން، ފަހުގެ ތާރީހެއްގާ، ޖަހާފާވާ ދިވެސްއަކުރު ފަތެއް. Size: 12.2" X 14.2"
M.Naalaafushi - Mosque
1205ހ(1791މ)ގާ، އައްސުލްތާނު ހަސަން ނޫރައްދީނުގެ ދަރުބާރަށް، ވާދޫ އަހުމަދު މަނިކުފާނު، ވެދުން ހިފައިގެން އައުމުން، ވާދޫ ހުކުރު މިސްކިތައް ލަށްވާފާވާ ބޯގަ ފަތް، ހަމަ އެގޮތަށް ބޭއްވުމަށާއި، އެއްވެސް އުނިއިތުރެއް ނުގެނެވޭނެކަމުގާ އަމުރުކުރެއްވުމުން، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާ، އެމަގަށް، އަލްހާޒިން އަލްކަބީރު ހަނދޭގިރި މުހައްމަދު، ކިއުމުން، މަލިން ހަސަން ލިއެފާވާ ފަތެއް . Size: 13.4" X 10.6"
G.A/G.DH.Vaadhoo - Vaadhoo Hukuru Miskiiy (Mosque) - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
1347ހ ޖުމާދިލްއާހިރު 4(1928މ ނުވެންބަރު 17)ގާ؛ އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީނުގެ ދަރުބާރުގާ، ހުވަދޫ އަތޮޅު ތިނަދޫ މީހުން، އެރަށު މާމިސްކިތް މައްޗަށް އޮތް ބޯގަ ފަތް ބާވެއްޖެކަމުގާ ބުނެ، އެ ފަތް އާކޮށްދެއްވުމަށް އެދުމުން، އިހުގެ ފަތް ބަށްލަވާ، އޭގާ ވާގޮތަށް، އެއަތޮޅު މެންތަންދޫ އާއި ބޮޑުރަހާ، އެ މިސްކިތް މަށްޗަށް ބޯގަޔަށް ލަށްވާ، އެކަމުގެ ހަވާލުވެރިކަން ތިނަދޫ ރައްޔިތުންނަށް ދެއްވާ، އަމުރުނެރުއްވުމުން، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާ، މާކޮށާރު ބަނޑޭރި ބޮޑުގަލު މޫސާގެ ދަރި އައްނައިބު އަބްދުއްލޯ ލިޔެފާވާ ފަތެއް.Size: 16.8" X 9"
G.DH.Thinadhoo - Thinadhoo - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
1071ހ ޒުލްގައިދު 22(1661މ ޖުލައި 19)ގާ؛ އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް އިސްކަންދަރު 1(ފަތުގާ ލިޔެފައެއްނެތް – ތާރީހަށް ބަލާފަ)، 1070ހ(ހ(1660މ)ގާ، މާލެ އަތޮޅު ކާށިދޫ ފާލަށްބަކުރަށްވާ، އެރަދުންނަށް މިލްކުވެފާވާ 50 ރުއް، އެރަދުންގެ ބަނޑޭރިކަން ކުރެއްވި އަލީ ބަނޑޭރި، ކާށިދޫގާ، އިމާރާތްކުރި މިސްކިތް މައްޗަށް ވަގުފްކުރަށްވާ، އިހުގާވެސް އެމިސްކިތުގެ ހަވާލުވެރިކަން އޮތް މަގަށް އެވަގުފްގެ ހަވާލުވެރިކަން ލަށްވައިފި ކަމުގާ ބަސްވިދާޅުވުމުން، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާ، ބަނޑޭރި ހުސެއިން ހަނދޭގިރި އާއި އަލްހަތީބު މުހައްމަދު ނައިބު، ދިވެސް އަކުރުން، ލިޔެފާވާ ފަތުގެ، 1337ހ ޒުލްހައްޖަ 29(1919މ ސެޕްޓެންބަރު 24)ގާ، ކޮށްފާވާ، ތާނަ ތަރުޖަމާ.Size: 12.5" X 8"
K.Kaashidhoo - Kaashidhoo Miskiiy (Mosque) - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
1372ހ ރަބީލްއާހިރު 14(1952މ ޑިސެންބަރު 31)ގާ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ރައީސްކަމަށް އަލްއަމީރު މުހައްމަދު އަމީނު ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު ވުމުގެ މުނާސަބަތުގާ، އޭނާ ރާއްޖެޔަށް ކުރަށްވާ ގިނަގުނަ ހިދްމަތްތަކަށް ޝުކުރުދަންނަވާ، ފާދިއްޕޮޅުގެ އެންމެހާ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން، ފާދިއްޕޮޅުގެ ވަފްދު ކަމުގާވާ، އެއަތޮޅު އަތޮޅުވެރިޔާ އަބްދުލް ހަކީމް ނައިފަރީ، ފާދިއްޕޮޅު މެންބަރު މަލިން މޫސާފުޅު، ނައިފަރު ފާތުމާފުޅު މޫސާކޮއި އަދި ހިންނަވަރު މޫސާ އާދަމް، ސޮއިކޮށްފާވާ، މަލުގެ ކުރެހުމުން ބޯޑަރު އަޅާ، ނުފުށުގާވެސް މަލުގެ ކުރެހުމެއް އަޅާ، 'ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކީރިތި ވަލިއްޔުލް އަމްރުގެ މާތް އަރިއަހަށް'، ފޮނުވާފާވާ ތަހުނިޔާގެ ލިޔުމެއް.
ދެވަނަ ސަފްހާގާ ވަނީ ކުރެހުމެއް.
Congratulatory card written in Thaana, celebrating the inaguration of the new Maldivian President Muhammed Amin Didi (Size: 13.2" X 9.2")
( Letter of felicitation)
1356ހ ސަފަރު 22(1937މ މޭ 4)ގާ، އައްސުލްތާނު ހަސަން ނޫރައްދީނުގެ ރަސްކަމުގެ 3ވަނަ އަހަރު، ހުވަދޫންމަތި(ހުވަދޫއަތޮޅު) ހަވަރުތިނަދޫ، ކާޑެއްދޫ، ކުބުއްޑޫ، ތިނަދޫ މާފުށި، ތިނަދޫ ދަނޑުކޮޅު އަދި ކަންނިގިލިކޮޅު އާއި، މިއެއެންމެހާ ރަށްރަށުގެ ވަރުވާއަކަށް، އެއަހަރުގެ ރަޖަބް މަހުން ފެށިގެން، ކޮންމެ އަހަރަކު -/3000 ރުފިއާއާއި، ހުދުކުނަލުގެ 944 ކުނަލާއި ފުޅަހިކުނަލުގެ 48 ކުނަލާއި، ތިންފަލުކުނަލުގެ 48 ކުނާ، ހަވަރު(ހަގުބޭކަލުން ބެހިފައި އޮންނަ ހަބައި، ރަދުންގެ ލަޝްކަރު)އަށް ދެއްކުމަށާއި، ދެން ލިބޭ މަންފާ ހަވަރު ތިނަދޫ ރައްޔިތުންނަށް ލަށްވާ، ގަވައިދުން އެ ވަރުވާ، ހަވަރަށް ދެއްކުމަށް، އެރަށު އަލީގެ ދަރި އަބޫބަކުރު ހަތީބު އިސްކޮށް، އޭނާ ދިއުމުން، ގޮއިވެރިން ދަންކަންޖެހޭ އެއްޗެއް، ހަމަޔަށް ދައްކާ، އޭނާއާ ނުލައި އެއްވެސް ދުއާ މައުލޫދެއް ކަށުކަމާ ކެމީގެ ކަމެއް ނުކުރުމަށާއި، މީނާގެ ބަހަކާއި ނުލާ، ދަނޑުކޮޅަށް ވަނުމަކީ މަނާކަމެއް ކަމާ، އެއްވެސް ފަނެއް އެއްޗެއް ނުކެނޑޭނެ ކަމާއި، މިއެންމެހާ ކަންކަން ތަސްދީގުކޮށް، އަމުރުނެރުއްވުމުން، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާ، ހުރާ ހަސަން ގެދރި މާލޭ ފަތްލިޔާ މޫސާ މަލިން ލިޔެފާވާ ފަތެއް. List of items that can be obtained in exchange for islands and land (Size: 13.2" X 8.4")
G.DH.Thinadhoo - Thinadhoo Miskiiy (Mosque) - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
1327ހ ރަބީލްއާހިރު 22(1909މ މޭ 13)ގާ،(އެކަމަކު މައިގަނޑުގާ ލިޔެފާވަނީ، 1325ހ ސަފަރު 28(1907މ އޭޕްރިލް 12)ގާ ކަމުގާ) އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީނުގެ ރަސްކަމުގެ 5ވަނަ އަހަރު، އެރަދުން، މާލޭގެ (މއ.)މާންދޫގޭ ދެކުނުން، ކޮލިހިނގާމަގާ(މަޖީދީމަގު)އިންވެގެން ހުރި، ކަލާފާނު މިސްކިތް ބާވެ ވީރާނާވެފާވާތީ، އެމިސްކިތް އާކުރެވޭނެ ގޮތެއް ބެއްލެވުމުގާ، އެ މިސްކިތުގެ ހަވާލުވެރިން، އެކަން ކުރެވެންނެތް ކަމުގަ ބުނުމުން، އެ ރަދުން އެ މިސްކިތް އާކުރަށްވާ، އިހުއްސުރެ އެމިސްކިތުގެ ބޯގަކަމުގާ ލަށްވާފާވާ ކަމުގާ އެނގެންހުރި، ހުވަދޫއަތޮޅު(ގދ.) ހަވައްޑޭ(ހަވޮށްޑާ)އޭ ކިޔާ ރަށު ގޮއިފާލަށްބައާއި، ހައްދުންމަތީ(ލ.) އިސްދޫ، އިސްދޫގަޑު ކިޔާ ތަނުގާ އޮތް، ވަށަމިނުގާ 260ބަމަ ހުރި، އަންހެނުން ބޮނބިތަޅާ ރުއްގަނޑޭ ކިޔާ ހިންނައާއި، އިސްދޫގާ، ކަލައިދޫއޭ ކިޔާ ތާގާ އޮތް، ވަށަމިނުގާ 158ބަމަ ހުރި، ސަންބަޔާޕަ ކިޔާ ހިންނަޔާ، ވަށަމިނުގާ 246ބަމަ ހުރި، ކުކުޅުދޫ ކިއާ ހިންނައާއި، މާލޭ، ފަނޑިޔާރުގެ އޮތް ހިންނައިގެ، ވަށަމިނުގާ 175ބަމަ ހުރި، ރުއްގަހު ފާލަށްބައާއި، އަތިރީފަނޑިޔާރުގެ އޮތް ހިންނައިގެ، ވަށަމިނުގާ 143ބަމަ ހުރި، ރުއްގަހު ފާލައްބައާއި، ދޮށިމޭނާ ގަނޑުވަރު ކިޔާ ތަނުގާ އޮތް، ވަށަމިނުގާ 94ބަމަ ހުރި، ރުއްގަހު ފާލައްބައާއި، ކަލާފާނު މިސްކިތުގާ އޮތް، ވަށަމިނުގާ 202ބަމަ ހުރި، ރުއްގަހު ފާލައްބަ، އެއީ އެމިސްކިތުގެ އާ ބޯގަ ކަމުގާ ނިންމަވާ، އެމިސްކިތުގެ ހަވާލުވެރިކަން، މާލޭ ހުކުރު މިސްކިތުގެ 8 ދޮށުންނަށް ލަށްވާ، އަދި އެ މިސްކިތް މަރާމާތު ކޮށްފި ކޮންމެ މުސްލިމަކަށް ހެވާ ދަރުމަ ލިބޭނެކަމާ، މި އެންމެހާ ކަންކަމުގެ އަމުރުނެރުއްވުމުން، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާ، މާލޭ މާކޮށާރު ބަނޑޭރި، ބޮޑުގަލު މޫސާގެ ދަރި ހުސެއިން(ސަލާހުއްދީނު) ލިޔެފާވާ ފަތެއް. Size: 18.9" X 12"
K.Male' - Kalaafaanu Miskiiy (Mosque) - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
(ތާރީހެއް އިނގޭކަށް ނެތް) ނުފުށުގާ 'ބ. ކިހާދޫ' ޖަހާފާއޮތް ދިވެސްއަކުރު ފަތެއް. Document written in Dhives Akuru with 'BKihaadhoo' in Thaana on the second page (Size: 13.6" X 11.8")
National Archives of Maldives1341ހ ޝައްވާލް 17(1923މ ޖޫނު 2)ގާ، އަލްގާޒީ އިބްރާހީމް ސިރާޖުއްދީނުގެ މަޖިލީހުގާ، ވަށަފަރު ހަސަން ވަތަބަޑޭރި ތަކުރުފާނުގެ ދަރި އަލީ ތަކުރުފާނު، އޭނާގެ މިލްކުގާވާ ހުރިހާ އެއްޗެއް، މިލްކުން ކަނޑާ، ވަގުފްކޮށް، އެއެއްޗެތީގެ ހަވާލުވެރިކަން އޭނާގެ ތިބިހާ ދަރީންނަށާއި، އޭނާގެ މަރުވި އަންހެން ދަރީގެ ދަރިންނަށާ، އެމީހުން ނެތުމުން، އެދަރީންގެ ދަރިކޮޅަށް ލަށްވައިފި ކަމުގާ ބުނެ، އެކަމުގެ މައްޗަށް ފަތެއް ލިޔެދެއްވުމަށް އެދުމުން، އެ މަޖިލީހުން ލިޔެފާވާ ފަތެއް.
އަދި މިފަތުގެ ނުފުށުގާ:
1959މ ނޮވެންބަރު 10(1379ހ ޖުމާދިލްއައްވަލް 9)ގާ، ވުޒާރަތުލް ދާހިލިއްޔާއިން؛ މަތީގާއެވާ ގޯތި، ތ.އެލާއިން ނަގާ، އަލުން ފަތެއް ލިޔުނު ކަމުގާ، ބުނެފާވާ ލިޔުމެއް.
Last will and testament (Size: 11.8" X 9.4")
K.Male' - Endowment for property
1344ހ ޝައްވާލް 26(1926މ މޭ 9)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީނު އިސްކަންދަރުގެ ދަރުބާރުގާ، މާލެ އަތޮޅު ތުލުސްދޫ މީހުން، އެރަށު މާމިސްކިތުގެ ބޯގަޔަށް، އެރަށު އުތުރުން އޮތް ވިލިނގިލިއާއި، މަތިދަހުރާ؟ ލަށްވާ، ދެއްވާފާވާ ފަތް ބާވެގެން އާކޮށްދެއްވުމަށް އެދުމުން، 1227ހ(1812މ)ގާ، އަލްގާޒީ އިބްރާހީމް ސިރާޖުއްދީނު އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުގެ މަޖިލީހުން ލިޔެދެއްވައިފާވާ ފަތުން، އެ ދެރަށް، އެ މިސްކިތުގެ ބޯގަޔަށް ލަށްވާފާވާ ކަމާއި، ދިއްފުށީ ފަޅުގާ އޮންނަ ގިރިފަށް(ގިރުފުށި؟) އާއި އުތުރުކޮޅުދުނި ކިޔާތަނާއި ދެތަނުގެ މެދުން، ދެކުނަށް ވީބައި، ތުލުސްދޫ މީހުންނަށް ދެން އޮތްބައި ދިއްފުށި މީހުންނަށް އޮތްކަމުގާ ސާބިތުވުމުން، އެފަތް އާކުރުމަށް އަމުރުނެރުއްވުމުން، އައްނައިބު ހުސެއިން ސަލާހުއްދީނު ލިޔެފާވާ ފަތެއް. Size: 15.9" X 8.8"
K.Thulusdhoo - Maa Miskiiy (Mosque) - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)