Modern History; The 1900s

Elements area

Taxonomy

Code

Scope note(s)

    Source note(s)

      Display note(s)

        Hierarchical terms

        Modern History; The 1900s

          Equivalent terms

          Modern History; The 1900s

            Associated terms

            Modern History; The 1900s

              98 Archival description results for Modern History; The 1900s

              NAM DOC-MN-R-13 · Item · 1908
              Part of Documents

              1326ހ މުހައްރަމް 15(1908މ ފެބްރުވަރީ 18)ގާ، އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް ނޫރައްދީނު ގެދަރި އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީނު،{1170ހ(1757މ)ގާ} މަލަބާރީން މާލެ އަރާ، އޭރު ހުންނެވި ރަސްގެފާނުގެންދިޔުމުން، އެރަދުން ސަލާމަތް ކުރުމަށްޓަކާ، ޝަމްސުއްދީނު ރަދުންގެ ކާބަފައިންގެ ތެރެއިން، މި ރާއްޖޭގާ އެންމެ ކުރީ ރަސްކަން ކުރެއްވި، އަލްވަޒީރު ދަހަރަދަލް ހުރަވީ ގެދަރި އަލްވަޒީރު މުހައްމަދު ފާމުލަދޭރި މަނިކުފާނު ގެދަރި އައްސުލްތާނު އަލްގާޒީ ހަސަން އިއްޒުއްދީނު ނުކުމެވަޑައިގަތް ރޭ، ރާއްޖޭގެ ސަލާމަތަށް އެދި ވިދާޅުވި ނަދުރު ފުއްދަވާ (ކ.)ހުރާގާ މިސްކިތެއް އެޅުއްވި ކަމާއި އެތަނަށް ލެއްވި ބޯގަޔާ، މިކަންކަން ބަޔާންކޮށް، އެރަދުން ލިޔުއްވި 3 ލޯމާފާނު(ލޯފަތް)، ގެއްލި، ޝަމްސުއްދީނު ރަދުންގެ ޒަމާނަށް އައިއިރު، އެ ނަދުރުގެ އަދި އެ ފަތްކޮޅުގެ ވާހަކައެއްވެސް އިނގޭ މީހަކު ނެތިއޮއްވާ، އެރަސްކަމުގެ 15ވަނަ އަހަރު އެރަސްކަން ނިމުމަކަށް އައި ހައްޖު މަހު، (ކ.)ހުރާ މިސްކިތުން އެ 3ފަތް ފެނިގެން، އެ ރަދުންނަށް ގެނެސްދިން ކަމާއި، އެ 3 ފަތުގެ ތަފްސީލް ބަޔާންކުރައްވާ، އަދި އެތިން ފަތް ނަކަލުކޮށް، ހުރާ މީހުންނަށް ދިނުމަށާ، އަދި ހުރާ މީހުންނަށް އެބޯގައިގެ އެއްވެސް މަންފާއެއް ނުލިބި އެތައް ޒަމާނެއްވެ، އެމިސްކިތް ބެލެހެއްޓޭނެ ފަދައެއް ނެތި، އެތަން ވީރާނާވެފާވާތީ، ބައިތުލްމާލުން އެމިސްކިތް ހެދުމަށް ކަނޑައަޅުއްވި ކަމާއި، މިއެންމެހާ ކަންކަމުގެ އަމުރުނެރުއްވުމުން، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާ، މާލެ މާކޮށާރު ބަނޑޭރި ބޮޑުގަލު މޫސާ ގެދަރި އައްނައިބު ހުސެއިން ސަލާހުއްދީނު ބަންޑާރަނައިބު ލިއެދެއްވި ފަތެއް.
              މީގާ ބުނެފާވާ، އެ 3 ފަތުގެ ނަކަލް، F0-46ގާ އެވަނީއެ.
              (Size:20.75" × 12.45")
              K.Huraa - Hassan Izzuddin Mosque - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)

              National Archives of Maldives
              NAM DOC-MN-N-130 · Item · 1908
              Part of Documents

              1326ހ ރަޖަބް 18{1908މ އޯގަސްޓް 16..(ލިޔުމުގާ އޮތީ19....އޮޅުމެއް)}ގާ، މަލިކު މީހުންގެ ވެރިޔަކަށް އިސްކޮށްފާވާ، ފަތްތިލަގޯތި އިބްރާހީމް ތަކުރު، ކޮޅުނބުގާ ހުންނަ ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ސަފީރު އަބްދުލް ހަމީދު ދީދީ އަށް، އޭނާ ވިދާޅުވެފާ، އޭނާގެ ބައްޕައަށް(އިބްރާހީމް ދޮށިމޭނާ ކިލެގެފާނު) ފޮނުވުމަށް އެދި، ބޮޑުގަނޑުވަރު މަނިކުފާނާއި، ތިބި އެހެން ބޮޑުންނާއި، ނިޔަމިންނާއި އަދި އެންމެހާ ރައްޔިތުންނަށް މުހާތިބުކޮށް؛ މާލޭ ބޮޑުބަނޑޭރިގެއިން، އެމީހުންނަށް އަންގަވަން ކުރައްވާފާވާ އަމުރުތަކުގެ ސިޓީ، ރަޖަބް 15ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހު ލިބުމުން، 16ވީ ހުކުރުދުވަހު އެންމެން އެއްކޮށް އެސިޓީގާ ބުނެފާވާ: ސިޓީ ލިބުމަށްފަހު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްގެފާނާ އިދިކޮޅަށް އެރަށަށް ދިޔަ އެއްވެސް މީހަކަށް އެއްވެސް ކަހަލަ އެހީތެރިކަމަކާ، އެއްބައިވަންތަކަމެއް ނުބަހަށްޓާ، ރަދުންނަށާއި ރަދުންގެ ބޮޑުންނާއި އެކުގާ ތިބިއްޔާ، ކުރީގާ އޮތްފަދައިން، މާލެ އައިސްގޮސް އުޅުވޭނޭ ކަމުގާ ވައުދު ކުރަށްވާފާ ވައުދު ގަބޫލުކޮށް އެކަމާ އެމީހުން އުފާވާ ކަމާއި، އެމީހުންނާއި އެމީހުންގެ ދަރިފަސްކޮޅުވެސް އެ ރަސްކަމުގެ ދަށުގާ ގެންގުޅުއްވާން އެދިދަންނަވާ، އަދި އެގޮތުގާ އޭރު އެތާގާ ތިބީ، އިސްދޫ މަނިކު ހާޖީ އާއި ވާދޫގޭ ޔޫސުބު ކަމާ، އޭގެފަހުން އެދެމީހުންނާ، އެއްވެސް ކަހަލަ ގުޅުމެއް އެހީތެރިކަމެއް، އެމީހުން ނުބާއްވާ ކަމާއި، އެކަމަކު އޭރުގާ، އެރަށުގެ ސަރުކާރުން އެމީހުންގެ ހަވަރުގެ ބާރު ދުއްވާލާފާވާތީވެ، މީހަކު ހިފާ ރަށުން ބޭރުކުރުން އެއީ ކުރެވޭނެކަމެއް ނޫންކަމާ، އެކަމަކު ސަރުކާރާ ގުޅައިގެން އެކަންބަލާ ކަމާ، އަދި އެ އަމުރުފުޅު ލިބުމުގެ ކުރީގާ، އެ މަނިކު ގެންގުޅުނު ބަނގަލާ ބޯޓު އެރަށުގާ އުޅޭ ސޯޅިޔާ ވިޔަފާރިވެރިއަކަށް ޗާޓަރަށް ދޫކުރުމުން، އޭނާ އެރަށުގެ ފަޅުވެރިން ލައިގެން އެބޯޓު ދުއްވަމުން ދާ ކަމާ، އެހެންވެ އެކަން ހުއްޓުވައިފިއްޔާ، އެމީހުން ކުއްވެރިވާނެކަމާއި، އެދެމީހުން އެރަށުގާ މުޅިއުމުރަށް ތިއްބަސް، އެއްވެސް ކަހަލަ އެހީއެއް، ރަހުމަތްތެރިކަމެއް، މަލިކު މީހުންގެ ފަރާތުން ނުލިބޭނެ ކަމާ، އަދި އެރަށުގެ އެންމެން، އެދެމީހުން ކައިރިޔަށް ގޮސް، އެމީހުން އެރަށުގާ ތިބެން ބޭނުމިއްޔާ ދިވެހި ސަރުކާރުން ސިޓީއެއް ގެނައުމަށާ، އެހެންނޫނީ އެރަށުގާ ނުތިބެވޭނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ކުރިކަމާއި، އަދި އޭގެ ފަހުން، ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ސިޓީއެއް ނެތިއްޔާ، އެއްވެސް ދިވެއްސަކަށް އެރަށަށް ނޭރޭނެ ކަމާ، އެމީހުންގެ ކިބައިން، އެއްވެސް ހިތްހަމަނުޖެހޭ ކަމެއް ވެފާވާނަމަ، އެކަން އަންގަވާ އެކަމާ އަޅާނެ ފިޔަވަޅެއްވެސް އެންގެވުމަށް އެދި، 14 މީހުންގެ ނަންޖަހާ، ނަމާދިމާލުގާ ސޮއިކޮށް، މަތީ ވައަތު ކަނުގާ....'މިއީ މަލިކުން އައި ސިޓީއެކެ- އެމީހުން މަޑުވެތިބިއްޔާ، އިހުއުޅުނު ފަދައިން ރާއްޖެ ގޮސްއުޅުން ދެބައިމީހުންނަށް ރަގަޅެވެ...1908މ/10/10'(1326ހ/9/14)ލިޔެ، އެ ސަފީރު، ސޮއިކޮށް ފޮނުވާފާވާ ސިޓީއެއް.
              މި ކަރުދާސް(ސިޓީ)ގެ އަނެއްފަރާތުގާ ވެސް ލިޔެފާވެއެ... އެކަމަކު ފަހުގެ ކޮންމެސް އިރެއްގާ އެފަރާތުގާ ފަހަތް އަޅާފާވުމުން އެބައި ވަނީ (މިވަގުތަށް) ގެއްލިފައެ.
              Minicoy - letter(Official)
              (Size:13" x 16.4")

              National Archives of Maldives
              NAM DOC-MN-N-128 · Item · 1901
              Part of Documents

              1318ހ ޒުލގައިދު 18(1901މ މާޗް 9)ގާ، މާންދޫގޭ ތުއްތު މަނިއްޕުޅު، ބާޒާރުގާ ހުންނަ، ބަނޑަހަ(ވިޔަފާރިކުރާން ވަގުތީ ގޮތުން ހަދައިފައި ހުންނަ ތަންތަން)ތަކުގާ އުޅޭ ބުންބާ އަދި ސޯޅިޔާ(ޝްރީލަންކާގެ މުސްލިމުން)މީހުން، ބަނޑޭރިގެޔަށް ގެންނަވާ، އެމީހުން ކައިރީގާ، ދޮށިމޭނާކިލެގެފާނުންގެ ގެދޮރަކަށް ވަދެ، މުދަލެއް ފޭރި، އެކިލެގެފާނުންގެ ބޭފުޅަކަށް އުނދަގޫކޮށް، އޭނާގެ އެއްވެސް މިލްކެއް އަތުލައިގަނެ، އަރައިގަނެ ނުވަތަ އެފަދަ އެއްވެސް ކަމެއް، އެމަނިއްޕުޅު ކުރެއްވިކަން، އެއިން އެއްވެސް މީހަކު ދެނެތިބިއްޔާ ދެނެތިބިކަމުގާ، ނުދެނެތިބިއްޔާ، ނުދެނެތިބިކަމުގާ ބުނެ ސޮއިކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވިކަން ބަޔާންކޮށް، އަދި އެމީހުން އެކަހަލަ އެއްވެސް ކަމެއް ނުދެނެތިބީމޭ ބުނެ، އަލީ ބަހީ އީސާ؟؟ޖީ ބަނޑަހަލުން، ޖީވަންޖީ ބަނޑަހަލުން، މޫސާ ބަހީ މުހައްމަދު އަލީ ބަނޑަހަލުން، ޔޫސުފް ބަހީ ތޮއްޔިބު ބަހީ ބަނޑަހަލުން، ކާދީ ބަހީ ތާޖް ބަހީ ފިހާރައިން، އދވސ، އެތައް ބަނޑަހަލަކާއި ފިހާރައަކުން، 42 މީހެއްގެ ނަން ލިސްޓުކޮށް، 4 މީހުންގެ ނޫން އެހެން އެންމެގެ ނަމާއި ދިމާލުގާ ސޮއިކޮށްފާވާ ލިޔުމެއް.
              K.Male' -Order
              (Size:16.3" x 13.01")

              National Archives of Maldives
              NAM DOC-MN-N-127 · Item · 1926
              Part of Documents

              1344ހ(1926މ)ގާ، އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް ނޫރައްދީނު ގެދަރި އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީނުގެ ރަސްކަމުގެ 25ވަނަ އަހަރު، ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށްރަށަކަށް، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު ގެދަރި އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް ނޫރައްދީނު، ދެއްވި ވާރު(ޓެކްސް) ފަތްކޮޅުތަކުގާ ހިމަނާފާވާ ބޮލުގެ އަދަދު ބަޔެއް ރަށްރަށުގާ ތަފާތުވެ، ވާރު އަދި ވާރުދުރޯ(ވާރުނެގި ޒަމާނުގައި ވާރުނުދައްކާމީހާ އަތުންނަގާ ޖޫރިމަނާ)ގެ ކަންކަން އޮޅުންބޮޅުން ވުމުން، އެ ރަށްރަށް އަލުން ބޯހިމެނުމުން، ނިލަންދެ އަތޮޅު ދެކުނުބުރި(ދ.)ވާނީގާ ވާރު ދޭން ޖެހެނީ، ޖުމްލަ ތލ(54)މީހުން ކަމުގާ ގާއިމުކޮށް، ވެދުން ބަރުތީލައަށާ މާލޫދު ފަދަ ކަންކަމަށް، ބޮލި ކޮއްޓޭއިން، ދޭން ޖެހޭނެ ވަރާއި، ރޯނުގެ ބާވަތްތަކުން، މަސްވެރިކަމުން، ރުކުގެ ބާވަތް ތަކުން، ކުކުޅުން، ކާށިން، ފަނުގެ އެކިއެކި ބާވަތުން، މަދަން(ފުނަ ނުވަތަ ކަނދުއޮށް މަދު ދަވައިގެން ފުނޑައިގެން އޮޑިދޯނި ފަހަރުގެ ހިންމި ބެލުމަށް ހަދާފުޓުންޏެއް)ން، ފަލިތަންޑު(ފަލީގެ ދޫ ހަރުކޮށްފައި އޮންނަ ދަނޑި)ން، މިތަކެތިން ނަގާނެ ވާރާއި، އަދި މުޅި އަތޮޅަށާއި، ވަކިން މިރަށަށް ނިސްބަތްކޮށް، އެކިއެކި އޮޑި ފަހަރުގެ(ވާރުއޮޑި، ކަފުއޮޑި، އދވސ)އާއި، އެއްޗެތީގެ ފަޅުވެރިންގެ ކަންކަން އޮންނަންވާނެ ގޮތާއި، އަތޮޅުގެ، ވާރުގެ ފަދަ ތަންތަނުގެ ކަންކަމާއި، އެކަންކަމުގާ ވާރު ނެގޭނޭ ގޮތާއި، ވާރު ނުދެއްކިއްޖެއްޔާ ކުރާނެ ޖޫރިމަނާ އާއި، ވާރު ނަގޭނީ، އުމުރުން 15 އަހަރު ވެފާވާ ކޮންމެ ފިރިހެނަކުން ކަމާ، ވާރުން އިސްތިސްނާވާ މީހުންނާއި، ރަށްވެހިކަން ބަދުލުވުމުން ވާރު ދައްކަންޖެހޭނީ ކޮންގޮތްގޮތަކަށް ކަމާއި، ވާރުނެގުމުގެ އުސޫލުތަށް ވަރަށް ތަފްސީލުކޮށް ލިޔެފާވާ ވާރު ފަތެއް.
              މިފަތުގާ ހިސާބުއަކުރު ޖަހާފާވަނީ ތާނަ އަކުރުން(މ-1، ފ-2، ދ-3، ތ-4، ލ-5، ގ-6، ޖ-7، ސ-8، ޑ-9، 0-0)ނެ.
              Dh.Vaanee -Tax
              (Size:22" x 14.95")

              National Archives of Maldives
              NAM DOC-MN-N-126 · Item · 1926
              Part of Documents

              1344ހ(1926މ)ގާ، އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް ނޫރައްދީނު ގެދަރި އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީނުގެ ރަސްކަމުގެ 25ވަނަ އަހަރު، ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށްރަށަކަށް، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު ގެދަރި އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް ނޫރައްދީނު، ދެއްވި ވާރު(ޓެކްސް) ފަތްކޮޅުތަކުގާ ހިމަނާފާވާ ބޮލުގެ އަދަދު، ބަޔެއް ރަށްރަށުގާ ތަފާތުވެ، ވާރު އަދި ވާރުދުރޯ(ވާރުނެގި ޒަމާނުގައި ވާރުނުދައްކާމީހާ އަތުންނަގާ ޖޫރިމަނާ)ގެ ކަންކަން އޮޅުންބޮޅުން ވުމުން، އެ ރަށްރަށް އަލުން ބޯހިމަނާ، ނިލަންދެ އަތޮޅު ދެކުނުބުރި(ދ.)ކުޑަހުވަދޫގާ ވާރު ދޭން ޖެހެނީ، ޖުމްލަ ޑމމ(119)މީހުން ކަމުގާ ގާއިމުކޮށް، ވެދުން ބަރުތީލައަށާ މާލޫދު ފަދަ ކަންކަމަށް، ބޮލި ކޮއްޓޭއިން، ދޭން ޖެހޭނެ ވާރު އާއި އަދި، ރޯނުގެ ބާވަތްތަކުން، މަސްވެރިކަމުން، ރުކުގެ ބާވަތް ތަކުން، ކުކުޅުން، ކާށިން، ފަނުގެ އެކިއެކި ބާވަތުން، މަދަން(ފުނަ ނުވަތަ ކަނދުއޮށް މަދު ދަވައިގެން ފުނޑައިގެން އޮޑިދޯނި ފަހަރުގެ ހިންމި ބެލުމަށް ހަދާފުޓުންޏެއް)ން، ފަލިތަންޑު(ފަލީގެ ދޫ ހަރުކޮށްފައި އޮންނަ ދަނޑި)ން، މިތަކެތިން ނަގާނެ ވާރާއި، އަދި މުޅި އަތޮޅަށާއި، ވަކިން މިރަށަށް ނިސްބަތްކޮށް، އެކި އެކި އޮޑި ފަހަރުގެ(ވާރުއޮޑި، ކަފުއޮޑި، އދވސ)އާއި، އެ އެއްޗެތީގެ ފަޅުވެރިންގެ ކަންކަން އޮންނަންވާނެ ގޮތާއި، އަތޮޅުގެ، ވާރުގެ، މިފަދަ ތަންތަނުގެ ކަންކަމާއި، އެކަންކަމުގާ ވާރު ނެގޭނޭ ގޮތާއި، ވާރު ނުދެއްކިއްޖެއްޔާ ކުރާނެ ޖޫރިމަނާ އާއި، ވާރު ނަގޭނީ، އުމުރުން 15 އަހަރު ވެފާވާ ކޮންމެ ފިރިހެނަކުން ކަމާ، ވާރުން އިސްތިސްނާވާ މީހުންނާއި، ރަށްރަށުން ހިޖްރަކުރުމުން ވާރު ދައްކަންޖެހޭނީ ކޮންގޮތްގޮތަކަށް ކަމާއި، ވާރުނެގުމުގެ އުސޫލުތަށް ވަރަށް ތަފްސީލުކޮށް ލިޔެފާވާ ވާރު ފަތެއް.
              މިފަތުގާ ހިސާބުއަކުރު ޖަހާފާވަނީ ތާނަ އަކުރުން(މ-1، ފ-2، ދ-3، ތ-4، ލ-5، ގ-6، ޖ-7، ސ-8، ޑ-9، 0-0)ނެ.
              (Size:22.1" x 15")
              Dh.Kudahuvadhoo - Tax

              National Archives of Maldives
              NAM DOC-MN-N-125 · Item · 1909
              Part of Documents

              1326ހ ޒުލްހައްޖު 20(1909މ ޖަނަވަރީ 13)ގާ، އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް ނޫރައްދީނު ގެދަރި އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީނު އިސްކަންދަރުގެ ރަސްކަމުގެ 7ވަނަ އަހަރު، އެ ރަދުންގެ ދަރުބާރުގާ، ހުވަދޫއަތޮޅު(ގއ.) މަދިރި ވިލިނގިލި ރައްޔިތުން، އެރަށުގެ މާމިސްކިތް މައްޗަށް އިހުގެ ރަސްރަސްކަލުން ދެއްވަވާފާވާ ފަތްކޮޅުތައް، އެރަށް އަނދައިގެން ދިޔައިރު، ނެތިދިއުމުން، 1287ހ(1870މ)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު ދެއްވި ފަތްކޮޅު ބާވެގެން އެފަތް އާކޮށްދެއްވުމަށް އެދުމުން، އެފަތް ބަށްލަވާ، އޭގާވާގޮތަށް؛ އެ މާމިސްކިތާ އެމިސްކިތުގެ ހަރިންމަ(މިސްކިތާއި ޒިޔާރަތްފަދަ ތަންތަނަށްޓަކައި އެތަންތާނގެ ވަށައިގެން ދޫކޮށްފައި އޮންނަބިން) ސާފުކޮށް، މަރާމާތުކޮށް، އެތާގެ އެންމެހާ ކަންކަމެއް ބެލެހެއްޓުމުގެ ބޯގަޔަކަށް، ހުވަދޫއަތޮޅު(ގއ.) މާނާގަލަ ލަށްވާ، އަދި އެ މިސްކިތުގެ މުދިމަކަށް ވާރުކޮޑި(ވާރު ދޭން ނުޖެހުން؟؟)ލަށްވާ، އެބޯގަ ހަވާލުވެރިކަން، އެރަށު އެންމެންނަށް ލަށްވާ، މި އެންމެހާ ކަންކަމުގެ އަމުރުނެރުއްވުމުން، އެ ރަދުންގެ ކައްތިރި މުދި(ސިއްކަ) ޖަހާ، މާލެ ބޮޑުގަލު މާކޮށާރު ބަނޑޭރި މޫސާ ގެދަރި ހުސެއިން ލިޔުނު ފަތެއް.
              G.A.Villin'gili - Maa Miskiiy (Mosque) - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
              (Size:19" x 11.95)

              National Archives of Maldives
              NAM DOC-MN-N-116 · Item · 1909
              Part of Documents

              1326ހ ޒުލްހައްޖު 20(1909މ ޖަނަވަރީ 13)ގާ، އައްސުލްތާނު އިބްރާހީމް ނޫރައްދީނު ގެދަރި އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީނުގެ ރަސްކަމުގެ 7ވަނަ އަހަރު، އެރަދުންގެ ދަރުބާރުގާ، ހުވަދުއްމަތީ(ހުވަދޫއަތޮޅު) މަދިރި ވިލިނގިލި(ގއ.ވިލިނގިލި) ރައްޔިތުން، ސިރީ ކުލަ ރަންމަނި މަހާރަދުން އަލްހާއްޖަ އަލީ ތުއްކަލާ ގެދަރި އައްސުލްތާނު އަލްގާޒީ މުހައްމަދު މަހާރަދުން، އެރަށުގެ ކުޑަމިސްކިތް މައްޗަށް، ދެއްވި ބޯގަ ފަތް، އެރަށް އެނދި އިރު އަނދައިގެން ދިޔުމުން، 1287ހ(1870މ)ގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު ކައްތިރި ބަވަނަ މަހާރަދުން، ދެއްވި ފަތްކޮޅު ވަނީ ބާވެފާ ކަމުގާ ބުނެ، އެފަތުގެ މައްޗަށް ފަތްކޮޅެއް ދެއްވުމަށް އެދުމުން؛ އެ ފަތްކޮޅު ބައްލަވާ އޭގާވާގޮތަށް، އެ މިސްކިތުގެ ހުރިހާ ކަމެއް ބެލެހެއްޓުމުގެ ބޯގަޔަށް، ގއ.ފަޅުވެރިރެހާ އާއި ރާވެރިރެހާ އާއި ދެރަށް، ވިލިނގިލިން 81 ކާށި ރުށް، 28 ރާރުށް އަދި ފުޅަހި؟؟ ފުޅަފި؟؟ ކޮޑި ލަށްވާ، އަދި، އެ މިސްކިތަށް މުދިމަކާ، ރާވެރިއަކާ، ކެއުޅަކާ ބަހަށްޓާ އެމީހުންގެ ވާރުން އެ މިސްކިތަށް ކޮޑި؟؟(ބަޔެއް؟؟)އޮންނަން ޖެހޭނެކަމާ، އަދި، ދ.ރިނބުދޫ މާނާގާއިން ފަށައިގެން ގއ.ވިލިނގިލިގެ ކޮޅާ ދެމެދު އޮތް ފަޅުގާ، އެހެންރަށެއްގެ ބަޔަކަށް، ވިލިނގިލި މީހުންގެ އިޒުނަޔަކާ ނުލާ، އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރެވޭނެކަމާއި، އަދި، އެ މިސްކިތުގެ ތައުލިޔާމޫލަ ވެރިކަން(ހަވާލުވެރިކަން) އެ ވިލިނގިލީގެ ރައްޔިތުންނަށް ލަށްވާ، މިކަންކަމުގެ އަމުރުނެރުއްވުމުން، އެރަދުންގެ ސިއްކަ ޖަހާ، މާލެ ބޮޑުގަލު މާކޮށާރު ބަނޑޭރި މުސާ ގެދަރި ހުސެއިން ލިޔެފާވާ ފަތެއް.
              G.A.Villin'gili - Kuda Miskiiy (Mosque) - Endowment for Shrine (ziyaaraiy)
              (Size:19" x 11.85)

              National Archives of Maldives
              NAM DOC-MN-N-115 · Item · 1800
              Part of Documents

              1215ހ(1800މ)ގާ، އައްއްސުލްތާނު ހަސަން ނޫރައްދީނު އިސްކަންދަރު، މިނަން، 2ވަނަ ފޮޅުވަތުގާ، އަދި، ފަހު ފޮޅުވަތުގާ، އަލްހާޒިނު އަލްކަބީރު މުހައްމަދު، މިނަން، އަރަބިން ލިޔެފާވާ، ދިވެސްއަކުރު ފަތެއް.
              (Size:14.85" x 12.2")

              National Archives of Maldives
              NAM DOC-MN-N-114 · Item · 1900
              Part of Documents

              1900މ ޑިސެންބަރު(ދުވަހެއްނެތް)(1318ހ ރަމްލޯނު)ގާ، 12 ފަރާތެއް ސޮއިކޮށް، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނު ޝްރީލަންކާއަށް ވަޑައިގަތުމަށް މަރުހަބާކިޔާ، އަދި އެރަދުން އެއީ، ޝްރީލަންކާޔަށް ވަޑައިގެން އެންމެފުރަތަމަ ދިވެހި ވެރިޔާ ކަމުގާވުމުން އެކަމަށް ތަހުނިޔާ ދަންނަވާ، އެކިއެކި ތައުރީފާއި ހުޝާމަތުކޮށް، ފަށުވި އިބާރާތުން ލިޔެ، ފަހަތާއި ކާރި އަޅާ، ތައްޔާރުކޮށްފާވާ ހަނދާނީ ފަތެއް.
              Sri Lanka - Mosque - Writing(Commemoration)
              (Size: 19.35" x 11.8")

              National Archives of Maldives
              NAM DOC-MN-N-113 · Item · 1900
              Part of Documents

              1900މ ޑިސެންބަރު 30(1318ހ ރަމްލޯނު 8)ގާ، ސިލޯނުގެ 12 ފަރާތެއް ސޮއިކޮށް، އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ނަމުގަޔާ، ސިލޯނު(ޝްރީލަންކާ)ގެ ހުރިހާ މުސްލިމުންގެ ނަމުގާ، އައްސުލްތާނު މުހައްމަދު އިމާދުއްދީނުއަށް ސިލޯނަށް ވަޑައިގަތުމަށް މަރުހަބާ ކިޔާ، އަދި އެރަދުން އެއީ، ޝްރީލަންކާޔަށް ވަޑައިގެން އެންމެ ފުރަތަމަ ދިވެހި ވެރިޔާ ކަމުގާ ވުމުން އެކަމަށް ތަހުނިޔާ ދަންނަވާ، އެކިއެކި ތައުރީފްކޮށް، ފަށުވި އިބާރާތުން ލިޔެ، ފަހަތާއި ކާރި، އަޅާ، ތައްޔާރުކޮށްފާވާ ހަނދާނީ ފަތެއް.
              Sri Lanka - Mosque - Writing(Commemoration)
              (Size: 17.65" x 11.3")

              National Archives of Maldives